Σάββατο, 31 Μαΐου 2014

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΙΣΙΝΗ ΚΟΜΜΟΥΝΑ

E-mailΕκτύπωσηPDF

Η παρούσα συνέντευξη του Μαρξ δόθηκε στις 3 Ιουλίου 1871, ένα περίπου μήνα μετά την πτώση της Παρισινής Κομμούνας, και δημοσιεύθηκε στη New York World στις 18 Ιουλίου του 1871. 
Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς απηχεί το κλίμα των διώξεων και των συκοφαντιών που εξαπέλυσε η ευρωπαϊκή αντίδραση ενάντια στη Διεθνή και τους επαναστάτες κάθε χώρας μετά την ήττα του κινήματος.
Περιλαμβάνεται, πιθανότατα για πρώτη φορά μεταφρασμένη πλήρης στα ελληνικά, στο αφιέρωμα της «Μαρξιστικής Σκέψης» στα 140 χρόνια από την Παρισινή Κομμούνα, τόμος 2, σελ. 59-67.
 Ο αναγνώστης θα βρει εκεί μια σειρά ακόμη ιστορικά και θεωρητικά κείμενα για την Κομμούνα, γραμμένα από τους Φ. Ένγκελς, Ιούλιο Βαλέ, Λουίζ Μισέλ, Π. Λαφάργκ, Ε. Ρεκλί, Ρ. Ποστγκέιτ, Τ. Μαστρογιαννόπουλο, Τ. Κλιφ και Ορ. Πασχαλινά.


Συνέντευξη με τον Καρλ Μαρξ, ηγέτη της Διεθνούς

(του Ρ. Λάντορ)
Λονδίνο 3 Ιουλίου
 
Μου ζητήσατε να ανακαλύψω κάτι για τη Διεθνή Ένωση και προσπάθησα να το κάνω. Το εγχείρημα είναι δύσκολο τώρα. Το Λονδίνο είναι αναμφισβήτητα το αρχηγείο της Ένωσης, αλλά ο αγγλικός λαός έχει αποκτήσει ένα σκιάχτρο και οσφραίνεται τη Διεθνή παντού, ακριβώς όπως ο Βασιλιάς Τζέιμς μύριζε το μπαρούτι μετά τη φημισμένη συνωμοσία. Η εγρήγορση της Ένωσης έχει φυσικά αυξηθεί μαζί με την καχυποψία του κοινού· και αν εκείνοι που την καθοδηγούν έχουν κάποιο μυστικό να φυλάξουν, ανήκουν στην κατηγορία ανθρώπων που κρατούν ένα μυστικό καλά.

Προσκάλεσα δυο από τα ηγετικά μέλη τους, μίλησα με το ένα ελεύθερα, και εδώ σας δίνω την ουσία της συζήτησής μου. Ικανοποιήθηκα με ένα πράγμα, ότι πρόκειται για μια αυθεντική οργάνωση εργατών, αλλά αυτοί οι εργάτες καθοδηγούνται από κοινωνικές και πολιτικές θεωρίες μιας άλλης κατηγορίας.
 Ένας άνθρωπος που είδα, ένα ηγετικό μέλος του Συμβουλίου, καθόταν στον πάγκο εργασίας του στη διάρκεια της συνέντευξής μας, και από καιρού εις καιρό σταματούσε να μου μιλά για να δεχτεί ένα παράπονο, εκφρασμένο με καθόλου ευγενή τόνο, από ένα από τα πολλά μικρά αφεντικά στην περιοχή που τον απασχολούσαν.
Άκουσα αυτόν τον ίδιο άνθρωπο να βγάζει ευφραδείς λόγους δημόσια, εμπνευσμένους σε κάθε κομμάτι με την ενέργεια του μίσους ενάντια στις τάξεις που αποκαλούν τους εαυτούς τους κυβερνήτες του. 
Κατάλαβα τις ομιλίες μετά από αυτή τη ματιά στην ιδιωτική ζωή του ρήτορα. Πρέπει να αισθανόταν ότι είχε αρκετό μυαλό να οργανώσει μια εργατική κυβέρνηση, και όμως ήταν υποχρεωμένος να αφιερώνει τη ζωή του στα πιο εκνευριστικά καθήκοντα ενός μηχανικού επαγγέλματος. Ήταν περήφανος και ευαίσθητος, και όμως σε κάθε στιγμή έπρεπε να επιστρέφει μια υπόκλιση για ένα γρύλισμα και ένα χαμόγελο για μια εντολή που βρισκόταν στο ίδιο επίπεδο στην κλίμακα της πολιτισμένης διαγωγής όπως το κάλεσμα ενός κυνηγού στο σκύλο του. 
Αυτός ο άνθρωπος με βοήθησε να ρίξω μια ματιά στη φύση της Διεθνούς, το αποτέλεσμα της Εργασίας Ενάντια στο Κεφάλαιο, του εργάτη που παράγει ενάντια στο μέλος της μεσαίας τάξης που απολαμβάνει. Εδώ ήταν το χέρι που θα χτυπούσε σκληρά όταν ερχόταν ο καιρός, και όσο για το κεφάλι που σχεδιάζει, νομίζω ότι το είδα και αυτό επίσης, στη συνέντευξή μου με τον Δρα Καρλ Μαρξ.
 
Ο Δρ Καρλ Μαρξ είναι ένας γερμανός δόκτορας φιλοσοφίας, με ένα γερμανικό εύρος γνώσης αντλημένο τόσο από την παρατήρηση του ζωντανού κόσμου όσο και από βιβλία. 
Θα έπρεπε να συμπεράνω ότι δεν υπήρξε ποτέ ένας εργάτης με τη συνηθισμένη έννοια του όρου. Τα περιβάλλοντα και η εμφάνισή του είναι εκείνα ενός τακτοποιημένου ανθρώπου της μεσαίας τάξης. Το σαλόνι στο οποίο μπήκα το βράδυ της συνέντευξης θα αποτελούσε ένα άνετο κατάλυμα για έναν ανθηρό χρηματιστή ο οποίος είχε εξασφαλίσει το εισόδημά του και τώρα άρχιζε να αποκτά περιουσία. Ήταν η άνεση προσωποποιημένη, το διαμέρισμα ενός ανθρώπου με γούστο στις ευκολίες, αλλά με τίποτα μέσα σε αυτό χαρακτηριστικό του ιδιοκτήτη του. Ένα ωραίο λεύκωμα με αξιοθέατα του Ρήνου, ωστόσο, στο τραπέζι έδινε μια ένδειξη για την εθνικότητά του. Περιεργάστηκα προσεκτικά το εσωτερικό του βάζου στο παραπλεύρως τραπέζι για μια βόμβα, αλλά η μυρωδιά ήταν μυρωδιά τριαντάφυλλων. Σύρθηκα πίσω στο κάθισμά μου και περίμενα κακόκεφα το χειρότερο.
 
Έχει μπει και με χαιρέτησε εγκάρδια και καθόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο. Ναι, είμαι φάτσα με την ενσάρκωση της επανάστασης, με τον αληθινό θεμελιωτή και το καθοδηγητικό πνεύμα της Διεθνούς Ένωσης, με το συγγραφέα της διακοίνωσης στην οποία αναγγέλθηκε στο κεφάλαιο ότι βρίσκεται σε πόλεμο με την εργατική τάξη, ότι πρέπει να προσδοκά να καεί το σπίτι του συθέμελα – με μια λέξη με τον Απολογητή για την Κομμούνα του Παρισιού.
Θυμάστε την προτομή του Σωκράτη; Ο άνθρωπος που προτίμησε να πεθάνει μάλλον παρά να ομολογήσει πίστη στους θεούς του καιρού – ο άνθρωπος με το κατάλληλο εύρος προφίλ ώστε το μέτωπο να καταλήγει ευτελώς σε ένα μικρό κολοβωμένο, τυλιγμένο γνώρισμα, σαν ένα διχοτομημένο άγκιστρο, που σχημάτιζε τη μύτη. Φέρτε αυτή την προτομή στο μάτι του μυαλού σας, βάψτε τη γενειάδα μαύρη, ρίχνοντάς της εδώ κι εκεί γκρι τούφες· φορέστε το κεφάλι που δημιουργείται έτσι σε ένα εύσωμο σώμα μέσου ύψους, και ο Δόκτωρ είναι εμπρός σας. Πετάξτε ένα πέπλο πάνω από το πάνω μέρος του προσώπου, και θα μπορούσε να είστε στη συντροφιά ενός γεννημένου σκευοφύλακα ναού. Αποκαλύψτε το ουσιαστικό γνώρισμα, το τεράστιο μελαμψό, και γνωρίζετε αμέσως ότι έχετε να κάνετε με την πιο δεινή από όλες τις σύνθετες ατομικές δυνάμεις – έναν ονειροπόλο που στοχάζεται, ένα στοχαστή που ονειρεύεται.
Πέρασα αμέσως στη δουλειά μου. Ο κόσμος, είπα, φαίνεται να έχει μαύρα σκοτάδια για το τι είναι η Διεθνής. Τη μισούν ισχυρά, αλλά δεν είναι ικανοί να εξηγήσουν τι ακριβώς μισούν.Ορισμένοι, που αξιώνουν ότι κατάφεραν να εισχωρήσουν βαθύτερα στην καταχνιά από τους γείτονές τους, ισχυρίζονται ότι πρόκειται για ένα είδος Ιανού, μ' ένα ειλικρινές, έντιμο χαμόγελο εργάτη στο ένα από τα πρόσωπά του, και με το προσωπείο του δολοφονικού συνωμότη στο άλλο. Θα έριχνε φως στη μυστηριώδη κατάσταση όπου έμενε η θεωρία;
Ο καθηγητής γέλασε, κάγχασε ελαφρώς μου φάνηκε, στη σκέψη ότι τον φοβόμασταν τόσο πολύ. «Εδώ δεν υπάρχει κανένα μυστήριο, καλέ μου κύριε», άρχισε, σε μια πολύ εξευγενισμένη μορφή της διαλέκτου Χανς Μπράιτμαν [1], «παρά μόνο ίσως το μυστήριο της ανθρώπινης βλακείας σε εκείνους που πεισματικά παραγνωρίζουν το γεγονός ότι η Ένωσή μας είναι δημόσια και οι πιο αναλυτικοί απολογισμοί των δραστηριοτήτων της τυπώνονται για όλους, όσοι ενδιαφέρονται να τους διαβάσουν. Μπορείτε να αγοράσετε το Καταστατικό μας με μια πένα και διαθέτοντας ένα σελίνι σε μπροσούρες θα μάθετε για μας σχεδόν όσα γνωρίζουμε κι εμείς οι ίδιοι.
Ερ.: "Σχεδόν" – ναι, είναι πολύ πιθανό, αλλά μήπως το κάτι που δε θα μάθω, συνιστά την πιο σημαντική επιφύλαξη; Θα είμαι εντελώς ειλικρινής μαζί σας και θα θέσω το ζήτημα έτσι, όπως φαίνεται σ' έναν άσχετο παρατηρητή: δεν μαρτυρά αυτή η γενική κακόβουλη στάση προς την οργάνωσή σας κάτι περισσότερο απ' ό,τι το μίσος της αστοιχείωτης μάζας; Και θα μου επιτρέψετε να σας ρωτήσω μια ακόμη φορά, άσχετα από αυτά που ήδη είπατε: τι είναι η Διεθνής;
Μαρξ: Αρκεί να ρίξετε μια ματιά στα άτομα από τα οποία αποτελείται, στους εργάτες.
Ερ.: Ναι, αλλά ο στρατιώτης δεν είναι πάντα αντιπροσωπευτικός για την κυβέρνηση, που τον θέτει σε κίνηση. Γνωρίζω ορισμένα από τα μέλη σας και μπορώ να πιστεύω πως δεν είναι από την πάστα που κάνει τους συνωμότες. Εξάλλου, ένα μυστικό το οποίο μοιράζονται ένα εκατομμύριο άνθρωποι, δεν θα ήταν καθόλου μυστικό. Τι γίνεται όμως αν αυτοί οι άνθρωποι είναι απλά τα εργαλεία στα χέρια κάποιου τολμηρού, και θα μου συγχωρήσετε την προσθήκη, όχι τόσο ευσυνείδητου, συμβουλίου;
Μαρξ: Τίποτα δεν αποδεικνύει ότι είναι έτσι.
Ερ.: Κι η τελευταία εξέγερση στο Παρίσι;
Κ. Μαρξ: Καταρχήν απαιτώ την απόδειξη ότι εδώ υπήρχε κάποια συνωμοσία – πως ό,τι συνέβηκε δεν ήταν ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα των καταστάσεων της στιγμής. Κι αν δεχτούμε την ύπαρξη συνωμοσίας, απαιτώ την απόδειξη ότι σ' αυτήν πήρε μέρος η Διεθνής Ένωση.
Ερ: Μα η ύπαρξη τέτοιου πλήθους μελών της Ένωσης στα όργανα της Κομμούνας...
Μαρξ: Σε μια τέτοια περίπτωση θα ήταν επίσης συνωμοσία των Ελευθεροτεκτόνων, αφού το ατομικό μερίδιό τους στο έργο δεν ήταν καθόλου μικρό. Δεν θα εκπλησσόμουν μάλιστα καθόλου αν ανακάλυπτα ότι ο πάπας κανόνισε όλη την εξέγερση για λογαριασμό τους. Αλλά προσπαθήστε να βρείτε άλλη ερμηνεία. Η εξέγερση στο Παρίσι έγινε από τους εργάτες του Παρισιού. Οι πιο ικανοί εργάτες αναπόφευκτα θα έπρεπε να γίνουν ηγέτες και οργανωτές της, αλλά οι πιο ικανοί εργάτες συμβαίνει να είναι επίσης μέλη της Διεθνούς Ένωσης. Όμως η Ένωση, ως τέτοια, δεν μπορεί να είναι υπεύθυνη για τη δράση τους.
Ερ: Ο κόσμος όμως τα βλέπει διαφορετικά. Οι άνθρωποι κάνουν λόγο για μυστικές οδηγίες από το Λονδίνο και ακόμη και για χρηματική υποστήριξη. Μπορεί να βεβαιωθεί πως ο υποτιθέμενος ανοιχτός χαρακτήρας της δραστηριότητας της Ένωσης αποκλείει κάθε μυστικότητα επικοινωνίας;
Μαρξ: Σχηματίστηκε ποτέ μια οργάνωση που να έκανε τη δουλειά της χωρίς ιδιωτικά όσο και φανερά μέσα επικοινωνίας; Αλλά να μιλάνε για μυστικές οδηγίες από το Λονδίνο, σαν διατάγματα σε ζητήματα πίστης και ηθικής, που στέλνει κάποιο κέντρο παπικής εξουσίας και ίντριγκας, σημαίνει να παρανοούν πλήρως τη φύση της Διεθνούς. Κάτι τέτοιο θα υπονοούσε μια κεντροποιημένη μορφή εξουσίας για τη Διεθνή, ενώ η αληθινή μορφή της οργάνωσης είναι σχεδιασμένα εκείνη που δίνει την πιο μεγάλη ελευθερία στην τοπική ενέργεια και ανεξαρτησία. Στην πραγματικότητα, η Διεθνής δεν είναι διόλου μια κυβέρνηση για την εργατική τάξη. Είναι περισσότερο ένας δεσμός ένωσης, παρά μια δύναμη ελέγχου.
Ερ: Ένωση με ποιο σκοπό;
Μαρξ: Την οικονομική απελευθέρωση της εργατικής τάξης μέσω της κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας. Τη χρησιμοποίηση αυτής της πολιτικής εξουσίας για την επίτευξη των κοινωνικών στόχων. Οι στόχοι μας θα πρέπει να είναι όσο το δυνατό πιο πλατιοί, ώστε να περιλαμβάνουν κάθε μορφή δράσης της εργατικής τάξης. Το να τους δώσουμε ειδικό χαρακτήρα θα σήμαινε να τους προσαρμόσουμε στις ανάγκες μόνο ενός τμήματος – των εργατών κάποιου έθνους μόνο. Αλλά πώς θα μπορούσε να ζητηθεί από όλους τους ανθρώπους να ενωθούν για τους σκοπούς λίγων; Αν το έκανε αυτό η Ένωσή μας, θα παραιτούνταν από το δικαίωμα να ονομάζεται Διεθνής. Η Ένωση δεν υπαγορεύει τη μορφή των πολιτικών κινημάτων, απαιτεί μόνο μια λογοδοσία για το στόχο τους. Αποτελεί ένα δίκτυο συνδεμένων ενώσεων, διάσπαρτων σε όλο τον κόσμο της εργασίας. Σε κάθε μέρος του κόσμου, παρουσιάζεται κάποια ιδιαίτερη πλευρά του καθήκοντός μας, και οι εργάτες εκεί προσεγγίζουν τη θεώρησή του με το δικό τους τρόπο. Οι ενώσεις των εργατών δεν μπορούν να είναι απόλυτα ίδιες σε κάθε λεπτομέρεια, στο Νιούκαστλ και τη Βαρκελώνη, στο Λονδίνο και το Βερολίνο. Στην Αγγλία, για παράδειγμα, ο δρόμος να δείξει την πολιτική της δύναμη είναι ανοιχτός μπροστά στην εργατική τάξη. Η εξέγερση θα ήταν παραφροσύνη εκεί όπου η ειρηνική διαφώτιση θα έκανε τη δουλειά με πιο γρήγορο και σωστό τρόπο. Στη Γαλλία οι πολυπληθείς καταπιεστικοί νόμοι και ο θανάσιμος ανταγωνισμός ανάμεσα στις τάξεις φαίνεται να κάνουν αναπόφευκτη τη βίαιη επίλυση του κοινωνικού πολέμου. Η επιλογή της επίλυσης είναι υπόθεση της εργατικής τάξης κάθε χώρας. Η Διεθνής δεν αποτολμά να υπαγορεύσει κάτι σχετικό με το ζήτημα κι ούτε καν ίσως να συμβουλέψει. Αλλά σε κάθε κίνημα παρέχει τη συμπάθεια και τη βοήθειά της στα πλαίσια που ορίζουν οι κανόνες της.
Ερ: Και ποιος είναι ο χαρακτήρας αυτής της βοήθειας;
Μαρξ: Για να φέρω ένα παράδειγμα, μια από τις πιο συνηθισμένες μορφές του κινήματος απελευθέρωσης είναι η απεργία. Παλιότερα, όταν ξεκινούσε μια απεργία σε μια χώρα, κατανικιούνταν με την εισαγωγή εργατών από μιαν άλλη. Η Διεθνής σχεδόν έβαλε τέλος σε όλα αυτά. Λαβαίνει πληροφορίες για τη σχεδιαζόμενη απεργία και διαδίδει αυτές τις πληροφορίες στα μέλη της, τα οποία αμέσως γνωρίζουν ότι γι' αυτά το μέρος όπου διεξάγεται ο αγώνας θα πρέπει να είναι απαγορευμένη ζώνη. Έτσι λοιπόν τα αφεντικά θα πρέπει να τα βγάλουν πέρα μόνο με τους δικούς τους εργάτες. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι απεργοί δεν ζητούν κάποια άλλη βοήθεια εκτός από αυτό. Οι συνδρομές τους, ή εκείνες των ενώσεων με τις οποίες συνδέονται πιο άμεσα, τους προμηθεύουν τα χρηματικά μέσα, αλλά αν η πίεση πάνω τους αποδειχτεί ιδιαίτερα ισχυρή και η απεργία έχει την αποδοχή της Ένωσης, τότε δίνονται τα αναγκαία από το κοινό ταμείο. Με αυτό τον τρόπο κερδήθηκε πρόσφατα η απεργία των πουροποιών της Βαρκελώνης. Αλλά η ένωση δεν έχει συμφέρον στις απεργίες, αν και τις υποστηρίζει κάτω από ορισμένους όρους. Δεν μπορεί πιθανά να κερδίσει από αυτές από χρηματική άποψη, αλλά μπορεί εύκολα να χάσει.
Ας τα συνοψίσουμε με δυο λόγια. Οι εργαζόμενες τάξεις παραμένουν φτωχές μέσα στην αύξηση του πλούτου, εξαχρειωμένες μέσα στην αύξηση της χλιδής. Οι υλικές στερήσεις σακατεύουν το ηθικό τους όσο και τη φυσική τους κατάσταση. Δεν μπορεί να βασιστούν σε άλλους για θεραπεία. Γι' αυτό έχει καταστεί μια επιτακτική ανάγκη να πάρουν την υπόθεσή τους στα χέρια τους. Οι εργάτες πρέπει να αλλάξουν τις σχέσεις, ανάμεσα σ' αυτούς και τους καπιταλιστές και τους γαιοκτήμονες, και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξουν την κοινωνία. Αυτός είναι ο γενικός στόχος κάθε γνωστής εργατικής οργάνωσης. Οι αγροτικές και εργατικές λίγκες, οι επαγγελματικές ενώσεις, οι κοινότητες αλληλοβοήθειας, η συνεταιριστική παραγωγή είναι απλά τα μέσα προς αυτόν. Η εγκαθίδρυση μιας πλήρους αλληλεγγύης ανάμεσα σ' αυτές τις οργανώσεις είναι η δουλειά της Διεθνούς Ένωσης. Η επιρροή της αρχίζει να γίνεται αισθητή παντού. Δύο εφημερίδες προπαγανδίζουν τις απόψεις της στην Ισπανία, τρεις στη Γερμανία, ο ίδιος αριθμός στην Αυστρία και την Ολλανδία, έξι στο Βέλγιο και έξι στην Ελβετία. Και τώρα, αφού σας έχω εξηγήσει τι είναι η Διεθνής, θα είστε ίσως σε θέση να διαμορφώσετε τη δική σας άποψη και για τις υποτιθέμενες συνωμοσίες της.
Ερ: Δεν σας κατανοώ πλήρως.
Μαρξ: Δεν βλέπετε ότι η παλιά κοινωνία, μη έχοντας τη δύναμη να της αποκριθεί με τα δικά της όπλα της συζήτησης και της συνένωσης, είναι υποχρεωμένη να καταφύγει στην απάτη να κολλήσει πάνω της τη ρετσινιά της συνωμοσίας;
Ερ: Αλλά η γαλλική αστυνομία διακηρύσσει ότι είναι σε θέση να αποδείξει την ανάμειξη, τη "συνενοχή" σ' αυτή την ιστορία, για να μην πούμε τίποτα για προηγούμενες προσπάθειες.
Μαρξ: Αλλά αν δεν σας πειράζει, θα πούμε κάτι γι' αυτές τις προσπάθειες, επειδή χρησιμεύουν καλύτερα για να δοκιμαστεί η βαρύτητα όλων των κατηγοριών για συνωμοσία που διατυπώνονται κατά της Διεθνούς. Θα θυμάστε την προτελευταία "συνωμοσία". Είχε προκηρυχθεί ένα δημοψήφισμα. Πολλοί από τους εκλογείς ήταν αναποφάσιστοι. Δεν είχαν πλέον μια οξυμένη πεποίθηση για την αξία της αυτοκρατορικής διακυβέρνησης, έχοντας φτάσει πλέον να δυσπιστούν απέναντι στους απειλούμενους κινδύνους της κοινωνίας από τους οποίους υποτίθεται ότι εκείνοι θα τους έσωζαν. Έψαχναν για νέο "μπαμπούλα". Η αστυνομία ανέλαβε να βρει έναν. Με όλες τις εργατικές ενώσεις να τους είναι μισητές, φυσιολογικά χρώσταγαν στη Διεθνή μια κακόβουλη ανταπόδοση. Μια ευτυχής σκέψη τους ενέπνευσε. Γιατί να μην τοποθετήσουν στη θέση του "μπαμπούλα" τη Διεθνή, και έτσι να δυσφημήσουν άμεσα αυτή την ένωση και να εξυπηρετήσουν τον αυτοκρατορικό σκοπό; Από αυτή την "ευτυχή" σκέψη προήλθε λοιπόν η γελοία "συνωμοσία" εις βάρος της ζωής του αυτοκράτορα λες και θέλαμε να σκοτώσουμε αυτό το δυστυχισμένο γερόντιο.
Συνέλαβαν ηγετικά μέλη της Διεθνούς. Κατασκεύασαν μαρτυρίες. Προετοίμασαν την υπόθεσή τους για δίκη, και στο μεταξύ διεξήγαγαν το δημοψήφισμά τους. Αλλά η σχεδιαζόμενη δίκη δεν ήταν παρά μια πλατιά, κακοστημένη φάρσα. Η ευφυής Ευρώπη, η οποία παρακολουθούσε ως μάρτυρας το θέαμα, δεν εξαπατήθηκε ούτε για μια στιγμή και δεν θεώρησε ούτε για μια στιγμή συνωμοσία ως προς το χαρακτήρα της, και μόνο ο γάλλος αγρότης εκλογέας παραπλανήθηκε. Οι αγγλικές εφημερίδες σας μιλούσαν για απαρχή μιας άθλιας ιστορίας· παρέλειψαν να παρατηρήσουν το τέλος της. Οι γάλλοι δικαστές, οι οποίοι είχαν παραδεχτεί την ύπαρξη συνωμοσίας από υπαλληλική αβροφροσύνη, αναγκάστηκαν να διακηρύξουν ότι τίποτε δεν απεδείκνυε την ενοχή της Διεθνούς. Πιστέψτε με, η δεύτερη "συνωμοσία" είναι όπως η πρώτη! Ο δημόσιος λειτουργός της Γαλλίας ξανάπιασε δουλειά. Και καλείται να δώσει λογαριασμό για το μεγαλύτερο πολιτικό κίνημα που έχει γνωρίσει ο κόσμος. Εκατοντάδες σημεία των καιρών θα έπρεπε να υποδεικνύουν τη σωστή ερμηνεία – η ανάπτυξη της διάνοιας μεταξύ των εργατών, η πολυτέλεια και η ανικανότητα ανάμεσα στους κυβερνήτες τους, η ιστορική διαδικασία που τώρα περνά στο στάδιο της τελικής μεταβίβασης της εξουσίας από τη μια τάξη στο λαό, η προφανής καταλληλότητα του χρόνου, του τόπου και της συγκυρίας για το μεγάλο κίνημα της χειραφέτησης. Αλλά για να τα δει αυτά ο δημόσιος λειτουργός θα έπρεπε να είναι φιλόσοφος, και είναι απλώς χαφιές. Με το νόμο της ύπαρξής του λοιπόν έχει πέσει στην εξήγηση του χαφιέ – μια "συνωμοσία". Ο παλιός χαρτοφύλακάς του με πλαστά έγγραφα θα του προμηθεύσει τις αποδείξεις και αυτή τη φορά η Ευρώπη, μέσα στο φόβο της, θα πιστέψει το παραμύθι.
Ερ: Η Ευρώπη μετά βίας μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό της, βλέποντας ότι κάθε γαλλική εφημερίδα διαδίδει την αναφορά.
Μαρξ: Κάθε γαλλική εφημερίδα! Κοιτάξτε, να μια από αυτές (Πιάνει τη La Situation), και κρίνετε μόνος σας την αξία των αποδεικτικών στοιχείων της. (Διαβάζει) «Ο Δρ Καρλ Μαρξ, της Διεθνούς, συνελήφθη στο Βέλγιο προσπαθώντας να διαφύγει στη Γαλλία. Η αστυνομία του Λονδίνου παρακολουθούσε από καιρό τις επαφές του με την ένωση με την οποία συνδέεται και τώρα παίρνει ενεργά μέτρα για την καταστολή της». Δύο φράσεις, δύο ψέματα. Μπορείτε εύκολα να δοκιμάσετε τη μαρτυρία με τις αισθήσεις σας. Βλέπετε ότι αντί να βρίσκομαι σε φυλακή στο Βέλγιο είμαι εδώ στην Αγγλία. Επίσης πρέπει να γνωρίζετε ότι η αστυνομία στην Αγγλία είναι εξίσου ανίσχυρη να παρέμβει στη Διεθνή Ένωση, όσο και η Διεθνής δεν είναι σε θέση απέναντί της. Το μόνο βέβαιο σε αυτή την ιστορία είναι ότι αυτό το δημοσίευμα θα κάνει τον γύρο του ηπειρωτικού Τύπου χωρίς διάψευση, και θα συνέχιζε να το κάνει ακόμη και αν επρόκειτο να στέλνω εγκυκλίους σε κάθε ευρωπαϊκή εφημερίδα.
Ερ: Προσπαθήσατε να διαψεύσετε πολλά από αυτά τα αναληθή δημοσιεύματα;
Μαρξ: Έχω κάνει τόσο πολλές διαψεύσεις που κουράστηκα από τη δουλειά. Για να σας δείξω τη μεγάλη απερισκεψία με την οποία συντάσσονται μπορεί να σας πω ότι σε ένα από αυτά είδα να αναφέρεται ο Φελίξ Πιά ως μέλος της Διεθνούς.
Ερ: Ο οποίος δεν είναι;
Μαρξ: Η Ένωση θα μπορούσε δύσκολα να βρει χώρο για έναν τέτοιον άγριο άνθρωπο. Ήταν κάποτε αρκετά αυθάδης ώστε να βγάλει μια ανόητη διακήρυξη στο όνομά μας, η οποία αμέσως διαψεύστηκε, αν και, για να τους αποδώσουμε δικαιοσύνη, οι εφημερίδες αγνόησαν τις διαψεύσεις μας.
Ερ: Και ο Ματσίνι; Είναι μέλος του σώματός σας;
Μαρξ: (γελώντας) Ω, όχι! Θα σημειώναμε μικρή πρόοδο, αν δεν πηγαίναμε πιο πέρα από το φάσμα των ιδεών του.
Ερ: Με εκπλήσσετε! Ασφαλώς θα νόμιζα ότι αντιπροσωπεύει τις πιο προωθημένες απόψεις.
Μαρξ: Δεν εκπροσωπεί τίποτα καλύτερο από την παλιά ιδέα μιας δημοκρατίας της μεσαίας τάξης. Εμείς όμως δεν θέλουμε να έχουμε τίποτα το κοινό με τη μεσαία τάξη. Ο Ματσίνι καθυστέρησε σε σχέση με το σύγχρονο κίνημα όσο οι γερμανοί καθηγητές, οι οποίοι παρ' όλα αυτά ως τα σήμερα θεωρούνται στην Ευρώπη απόστολοι του πολιτισμένου δημοκρατισμού του μέλλοντος. Αυτοί ήταν τέτοιοι κάποτε, πριν το 1848 ίσως, όταν η γερμανική μεσαία τάξη, με την αγγλική έννοια, είχε μόλις αποκτήσει την κανονική της ανάπτυξη. Αλλά τώρα πέρασαν ομαδικά με το μέρος της αντίδρασης και το προλεταριάτο δεν θέλει πλέον να τους ξέρει.
Ερ: Ορισμένοι νομίζουν ότι διακρίνουν σημάδια ενός θετικιστικού στοιχείου στην οργάνωσή σας.
Μαρξ: Τίποτα τέτοιο. Μεταξύ μας υπάρχουν θετικιστές, και άλλοι που δεν ανήκουν στο σώμα μας, αλλά εργάζονται επίσης. Όμως αυτό δεν είναι χάρη στη φιλοσοφία τους, η οποία δεν θα έχει τίποτα να κάνει με τη λαϊκή διακυβέρνηση, όπως εμείς την καταλαβαίνουμε, και η οποία επιδιώκει απλώς να βάλει μια νέα ιεραρχία στη θέση της παλιάς.
Ερ: Μου φαίνεται, λοιπόν, ότι οι ηγέτες του σύγχρονου διεθνιστικού κινήματος θα έπρεπε να διαμορφώσουν οι ίδιοι μια φιλοσοφία, όπως και μια ένωση.
Μαρξ: Ακριβώς έτσι. Είναι απίθανο, για παράδειγμα, πως εμείς θα μπορούσαμε να ελπίζουμε σε επιτυχία στον πόλεμό μας ενάντια στο κεφάλαιο, εάν αντλούσαμε την τακτική μας, ας πούμε, από την πολιτική οικονομία του Μιλ. Αυτός ανίχνευσε ένα είδος σχέσης ανάμεσα στην εργασία και το κεφάλαιο. Εμείς ελπίζουμε να δείξουμε ότι είναι δυνατό να εγκαθιδρυθεί ένα άλλο.
Ερ: Και οι Ηνωμένες Πολιτείες;
Μαρξ: Οι βασικές μέριμνες της δραστηριότητάς μας βρίσκονται τώρα στις παλιές ευρωπαϊκές κοινωνίες. Πολλές περιστάσεις έτειναν ως τώρα να εμποδίσουν το εργατικό ζήτημα να αποκτήσει περίοπτη σημασία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά εξαφανίζονται γρήγορα και το εργατικό ζήτημα γρήγορα έρχεται στο προσκήνιο μαζί με την άνοδο, όπως στην Ευρώπη, μιας εργατικής τάξης διακριτής από την υπόλοιπη κοινωνία και διαχωρισμένης από το κεφάλαιο.
Ερ: Θα φαινόταν ότι σε αυτή τη χώρα η προσβλεπόμενη επίλυση, όποια κι αν θα είναι αυτή, θα επιτευχθεί χωρίς τα βίαια μέσα της επανάστασης. Το αγγλικό σύστημα διαφώτισης στις συγκεντρώσεις και στον Τύπο, ωσότου η μειοψηφία γίνει πλειοψηφία, είναι ένα ελπιδοφόρο σημείο.
Μαρξ: Σε αυτό το ζήτημα δεν είμαι τόσο αισιόδοξος, όσο εσείς. Η αγγλική μεσαία τάξη πάντοτε επεδείκνυε την ετοιμότητά της να αποδέχεται την ετυμηγορία της πλειοψηφίας όσο η ίδια έλεγχε μονοπωλιακά το δικαίωμα ψήφου. Αλλά, πιστέψτε με, μόλις βρεθεί στη μειοψηφία στα ζητήματα που θεωρεί ζωτικής σημασίας, τότε θα δούμε εδώ έναν νέο πόλεμο των δουλοκτητών.
■ ■ ■
Σας έδωσα εδώ, όσο καλά μπορώ να τα θυμηθώ, τα πιο σπουδαία σημεία της συζήτησής μου με αυτό τον αξιοπρόσεκτο άνθρωπο. Θα σας αφήσω να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα. Οτιδήποτε και αν μπορεί να ειπωθεί υπέρ ή κατά της πιθανότητας συνενοχής της στο κίνημα της Κομμούνας, μπορεί να είναι βέβαιο ότι στη Διεθνή Ένωση, ο πολιτισμένος κόσμος έχει αποκτήσει μια νέα δύναμη εντός του, με την οποία θα πρέπει σύντομα να έρθει σε ένα λογαριασμό, για καλό ή για κακό.
Σημειώσεις
1. Από τον σπουδασμένο στη Γερμανία αμερικανό συγγραφέα Τσαρλς Λελάντ, ο οποίος το 1857 δημοσίευσε στο Graham's Magazine ένα έργο με το ψευδώνυμο Χανς Μπράιτμαν.


Louise Michel la rebelle - Ταινία

Το La Rebelle αποτελεί τη βιογραφική ταινία της Λουίζ Μισέλ, γυναίκας επαναστάτριας που συμμετείχε στην Παρισινή Κομμούνα.

"Η εξουσία είναι καταραμένη, να γιατί είμαι αναρχική" Luise Michel

Η Παρισινή Κομμούνα του 1871, αν και διήρκεσε μόνο 72 μέρες, αποτελεί  γεγονός σταθμό και ταυτόχρονα σύμβολο στην ιστορία του εργατικού επαναστατικού κινήματος, όχι μόνο γιατί ήταν το πρώτο πείραμα εργατικής- σοσιαλιστικής διακυβέρνησης, αλλά και εξαιτίας της επίδρασης που άσκησε στα μετέπειτα επαναστατικά εγχειρήματα.
Η ταινία  της Solveig Anspach “Louise Michel, la rebelle" , πραγματεύεται τη ζωή και το έργο μιας από τις πιο σημαντικές γυναικείες μορφές στην ιστορία των επαναστάσεων. Η Louise Michel (1830–1905), δασκάλα, νοσοκόμα και πολεμίστρια της Κομμούνας, φυλακίζεται για τη δράση της και στη συνέχεια εξορίζεται μαζί με άλλους συναγωνιστές της στην Νέα Καληδονία. Εκεί συναναστρέφεται με τους ντόπιους αυτόχθονες, μαθαίνει τη γλώσσα και τις παραδόσεις τους, τους  διδάσκει γαλλικά και υποστηρίζει την αντίστασή τους στην αποικιοκρατία.
Πρόκειται για μια ταινία που ενδυναμώνει την πίστη μας στην δύναμη που έχουμε να αλλάξουμε τον κόσμο, όπως ακριβώς έκανε κι η “Κόκκινη Παρθένα της Μονμάρτης” με τους συντρόφους της.





H ζωή και ο θάνατος της αναρχικής επαναστάτριας Louise Michel ( Λουϊζ Μισέλ )


Η Louise Michel προς το τέλος της ζωής της.
Λουϊζ Μισέλ (Louise MichelVroncourt, 29 Μαϊου 1830 – Marseille, 9 Ιανουαρίου 1905).Γαλλίδα συγγραφέας και ποιήτρια, δασκάλα, σοσιαλίστρια και αναρχική πολιτική οργανώτρια, πρωταγωνίστρια της Παρισινής Κομμούνας του 1871, γνωστή ως «Κόκκινη Παρθένα της Μονμάρτης» («Vierge Rouge de Montmartre»).Η Louise Michel ονομάστηκε από τους αντιπάλους της "Κόκκινη Μέγαιρα" και από τους φίλους της "Κόκκινη Παρθένος".

ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ

Γεννήθηκε στο Bρονκούρ (Château de Vroncourt) του Ωτ Μαρν (Haute – Marne), νόθα θυγατέρα του εύπορου νεαρού Laurent Demahis με την υπηρέτριά του Marianne Michel, αλλά ανατράφηκε με μεγάλη αγάπη, ιδίως από τους γονείς του πατέρα της, σαν να ήταν τέκνο νόμιμου γάμου. Την πρώτη ανατροφή και εκπαίδευσή της ανέλαβε προσωπικά ο παππούς της, που ήταν ορθολογιστής και στα νιάτα του είχε συμμετάσχει ως «Ιακωβίνος» στην Γαλλική Επανάσταση.




Όταν κατά την εφηβεία της πέθαναν και οι δύο γονείς του πατέρα της, η Λουϊζ στάλθηκε στοChaumont, σε ένα ειδικό σχολείο για να γίνει δασκάλα και όταν τελείωσε τοποθετήθηκε στοAudeloncourt κοντά στο Vroncourt, παίρνοντας μαζί της την μητέρα της. Όσοι την γνώρισαν, μαρτυρούν ότι η στενότερη σχέση που ανέπτυξε στην ζωή της η Λουϊζ ήταν με την μητέρα της. Οι διδακτικές της μέθοδοι στο Audeloncourt δυσαρέστησαν κάποιους γονείς που έβλεπαν με δυσπιστία τις συνεχείς εκδρομές στην φύση ή το τραγούδι της «Μασσαλιώτιδας» που δίδασκε στα παιδιά, με αποτέλεσμα μετά από λίγο, τον Οκτώβριο του 1855, να υποχρεωθεί να μετακινηθεί σε ένα σχολείο θηλέων στο Millières, όπου έμεινε και δίδαξε επί ενάμιση περίπου χρόνιο.  



Όντας κριτικό και ανήσυχο πνεύμα, είχε στραφεί εξαρχής στις δημοκρατικές ιδέες και τον σοσιαλισμό και τελικά το 1856 εγκατέλειψε την συντηρητική επαρχία για να εγκατασταθεί μόνιμα στο Παρίσι, όπου τα μεγαλύτερα πλήθη υπόσχονταν συναρπαστικές στιγμές στους επαναστάτες της εποχής. Η ίδια περιέγραψε τον παλμό εκείνων των χρόνων στο βιβλίο της «Αναμνήσεις» («Memoires») με τα ακόλουθα λόγια: «Οι άνθρωποι ήθελαν να τα αγκαλιάσουν όλα μεμιάς, τις τέχνες, τις επιστήμες, την λογοτεχνία, τις ανακαλύψεις. Η ζωή έβραζε και όλοι βιάζονταν να ξεφύγουν από τον παλαιό κόσμο».

ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΡΙΑ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

Ασχολήθηκε με το γράψιμο και στις 27 Ιανουαρίου 1862 έγινε γραμματέας της παρισινής «Ένωσης των Ποιητών» («L’ Union des poètes»), ενώ αρκετά από τα λογοτεχνικά της κείμενα τα υπέγραφε με το ψευδώνυμο «Ενζωλοράς» («Enjolras»), όπως ονομαζόταν στους «Άθλιους» του Ουγκώ ο φοιτητής ηγέτης των επαναστατών του 1832 που εκτελέστηκε στα οδοφράγματα του Παρισιού. Τον επιούσιο τον κέρδιζε αρκετά άνετα, εργαζόμενη ως δασκάλα. Όμως, επειδή αρνήθηκε να δώσει τον απαιτούμενο όρκο πίστης στον αυτοκράτορα και την Εκκλησία, τιμωρήθηκε με αποκλεισμό από την δημόσια εκπαίδευση και έτσι υποχρεώθηκε να ιδρύσει το 1865 δικό της ιδιωτικό σχολείο στην περιοχή της Μονμάρτης.    
Γράφτηκε στην πολιτική Λέσχη «Η πατρίδα σε κίνδυνο» («La Patrie en dager»), που αποσκοπούσε στο να εξασφαλίσει την σωτηρία των λαϊκών τάξεων απέναντι στους εισβολείς Γερμανούς, το 1869 ηγήθηκε του συλλόγου αλληλοβοήθειας των εργατριών του Παρισιού και την επόμενη χρονιά πρωτοστάτησε στην «Επιτροπή Επαγρύπνησης των Δημοκρατικών Γυναικών» («Le Comité de Vigilance des Citoyennes») στο διαμέρισμα της Μονμάρτης, από όπου και πήρε το προσωνύμιο της «Κόκκινης Παρθένας της Μονμάρτης».
Στις 12 Ιανουαρίου 1870 ήταν ανάμεσα στους 100.000 διαδηλωτές που συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία τον δημοσιογράφο Βίκτορα Νουάρ (Victor Noir, 1848 – 1870) και συμμετείχε στην ανεπιτυχή απόπειρα των «μπλανκιστών» να εκτρέψουν την κηδεία σε εξέγερση. Στις 15 Αυγούστου συμμετείχε στην διαδήλωση για την απελευθέρωση των μπλανκιστών Eudes και Brideau, που είχαν συλληφθεί για την απόπειρα εξέγερσης στην εργατική συνοικία Belleville και είχαν καταδικαστεί σε θάνατο, από δε την έναρξη της πολιορκίας του Παρισιού από τους Πρώσους το φθινόπωρο του 1870, αγωνίστηκε πολύ με την βοήθεια του φίλου της Κλεμασώ (Georges Clemenceau), τότε δημάρχου Μονμάρτης, για να κρατήσει ανοικτό το σχολείο της και να σιτίσει τους μαθητές της.

 

ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ

 

σέλ στην “Κομμούνα” (πίνακας του J. Girardeth)
Το ηρωϊκό δίμηνο Απριλίου – Μαϊου 1871 συμμετείχε ενεργά στην Κεντρική Επιτροπή της Παρισινής Κομμούνας όπου εκπροσώπησε τις οργανώσεις των γυναικών, οργάνωσε την «Ένωση των Γυναικών για την Άμυνα του Παρισιού», ντύθηκε την στολή της Εθνοφρουράς, ορκίστηκε να σκοτώσει τον Αδόλφο Θιέρσιο (Louis – Adolphe Thiers, 1797 – 1877) και πολέμησε μαζί με τον 25χρονο σύντροφό της Θεόφιλο Φερρέ (Théophile Ferré, 1846 – 1871) στα τελευταία οδοφράγματα κοντά στο νεκροταφείο της Μονμάρτης, προτού συλληφθούν και κλειστούν στις φυλακές. Η Λουϊζ είχε κατορθώσει αρχικά να διαφύγει, παραδόθηκε όμως στις 24 Μαϊου, όταν οι δυνάμεις της καταστολής των «Βερσαλιέζων» συνέλαβαν την μητέρα της και απειλούσαν να την τουφεκίσουν. Φυλακίστηκε στις φυλακές «Satory».
Μετά από λίγους μήνες ο Φερρέ καταδικάστηκε σε θάνατο, αποχαιρέτησε τους δικαστές με τα λόγια «έζησα ελεύθερος και επιθυμώ επίσης ελεύθερος να πεθάνω» και εκτελέστηκε στις 22 Νοεμβρίου του 1871. Η Λουϊζ του αφιέρωσε το συγκινητικό ποίημα «Το κόκκινο γαρύφαλλο» («L’ oeillet rouge»). Η ίδια δικάστηκε στο 6ο Πολεμικό Στρατοδικείο στις 16 Δεκεμβρίου 1871 με τις κατηγορίες της ένοπλης στάσης, της προτροπής των πολιτών σε τέλεση
Η Μισέλ και άλλοι κρατούμενοι κομμουνάροι
οδηγούνται στην φυλακή (πίνακας του J. Girardeth)
κακουργημάτων, της πλαστογραφίας και της συνομωσίας για θανάτωση ομήρων.
Απέναντι στους δικαστές η Λουϊζ στάθηκε άφοβη, αγέρωχη και ασυμβίβαστη και τους προκάλεσε ανοικτά να την καταδικάσουν σε θάνατο: «έπραξα αυτό που ήμουν υποχρεωμένη να πράξω, δηλαδή το επαναστατικό μου καθήκον, χωρίς μίσος, χωρίς οργή, χωρίς οίκτο, ούτε για τους άλλους ούτε καν για τον εαυτό μου… δεν υπερασπίζομαι τον εαυτό μου και ούτε επιθυμώ να με υπερασπιστεί άλλος. Ανήκω ολοκληρωτικά στην κοινωνική επανάσταση και εφόσον κάθε καρδιά που πάλλεται για την ελευθερία δεν έχει κανένα άλλο δικαίωμα πέρα από ένα βόλι από μολύβι, εγώ απαιτώ το μερίδιό μου. Εάν με αφήσετε να ζήσω, δεν θα πάψω ποτέ να φωνάζω για εκδίκηση και κάποτε θα κατορθώσω να την πάρω. Αυτά μόνο είχα να πω. Τώρα, εάν δεν είστε δειλοί, μπορείτε να με σκοτώσετε».
Έχοντας καταδικαστεί σε ισόβια εξορία, έμεινε επί 20 μήνες φυλακισμένη στις φυλακές «Auberive» του Ωτ Μαρν. Ο Βίκτωρ Ουγκώ (Victor Hugo) της αφιέρωσε τον ίδιο Δεκέμβριο το ποίημά του «Viro Major», ενώ από την άλλη οι καθεστωτικές εφημερίδες της εποχής την περιέγραφαν ως «κόκκινη λύκαινα» («la louve rouge») και αιμοσταγές τέρας.

 

ΕΞΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΚΑΛΥΔΩΝΙΑ

Στις 8 Αυγούστου 1873 φορτώθηκε αλυσοδεμένη στο πλοίο «Virginie» με προορισμό την Νέα Καλυδωνία (Nouvelle Calédonie) του Ειρηνικού, στης οποίας την φυλακή «Numbo» έφτασε μετά από ένα σκληρό ταξίδι τεσσάρων μηνών, στην διάρκεια του οποίου έγινε στενή φίλη των συγκρατουμένων της «κομμουνάρων» Ανρί Ροσφόρ (Victor Henri Rochefort, 1831 – 1913, δημοκρατικού μαρκήσιου, εκδότη και δημοσιογράφου της απαγορευμένης εφημερίδας «La Marseillaise») και Ναταλί Λεμέλ (Nathalie Lemel, 1826 – 1921, φεμινίστρια και στέλεχος της Πρώτης Διεθνούς, η οποία μύησε την Λουϊζ στον Αναρχισμό). Έμεινε στην εξορία 7 σχεδόν χρόνια και δημιούργησε και εκεί προβλήματα στους κρατούντες, όταν η μοναδική μέσα σε όλους τους εξόριστους όχι μόνο πήρε το 1878 θέση υπέρ των εξεγερμένων αυτοχθόνων Κανάκ (Kanak), αλλά επιπλέον είχε προσπαθήσει ήδη από τον Μαϊο του 1875 να τους μορφώσει και να τους δημιουργήσει πολιτική θεωρία.

ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

 

Μισέλ τον Νοέμβριο του 1880
Η Λουϊζ επέστρεψε στο Παρίσι στις 9 Νοεμβρίου 1880 μετά από πολιτική αμνηστία που χορηγήθηκε για όλους όσους ακόμα εξέτιαν ποινές που είχαν να κάνουν με την «Κομμούνα» και την υποδέχθηκε πανηγυρικά ένα απέραντο πλήθος 10.000 ομοϊδεατών της στον σταθμό St Lazare. Έχοντας πλέον ασπαστεί τον Αναρχισμό, μίλησε σε ένα εξίσου μεγάλο πλήθος σοσιαλιστών και αναρχικών στις 21 Νοεμβρίου και τους επόμενους μήνες αύξησε την επαναστατική της δραστηριότητα, την αρθρογραφία της και τις ομιλίες της σε δημόσιες συγκεντρώσεις.
Πενηντάχρονη πια, αποχαιρέτισε τον Ιανουάριο του 1881 τον μεγάλο επαναστάτη Ωγκίστ Μπλανκί (Louis Auguste Blanqui, 1805 – 1881), εκφωνώντας στην κηδεία του έναν συγκινητικό επικήδειο και καθιέρωσε έκτοτε να ορκίζεται στο όνομά του κάθε φορά που την έσερναν, ως κατηγορούμενη, στα δικαστήρια. Τον Ιούλιο του 1881 εκπροσώπησε το γαλλικό αναρχικό κίνημα στο διεθνές συνέδριο του Λονδίνου («London International Social RevolutionaryCongress»), στο οποίο υιοθετήθηκε η λεγόμενη «έμπρακτη προπαγάνδα» («propaganda bydeed», «propagande par le fait», «propaganda durch die Tat») ως μέσο προετοιμασίας της κοινωνικής Επανάστασης.
Τον Ιανουάριο του 1882, σε συγκέντρωση για την πρώτη επέτειο του θανάτου του Μπλανκί, συνελήφθη για μία ακόμη φορά με την κατηγορία της περιϋβρισης αρχής και έμεινε στην φυλακή επί 2 εβδομάδες, ενώ παρουσιάζεται από πολλούς να έχει καθιερώσει στις 9 Μαρτίου 1883 στο Παρίσι την μαύρη σημαία των αναρχικών, όταν, κρατώντας μία τέτοια στα χέρια της, ηγήθηκε μαζί με τον μόλις 22χρονο τότε Αιμίλιο Πουζέ (Εmile Pouget, 1860 – 1931) ενός πλήθους εξαγριωμένων ανέργων, μερικοί από τους οποίους άρπαξαν ψωμιά από τρεις φούρνους της πόλης. Σύμφωνα με άλλες αναφορές, η ίδια είχε υψώσει ξανά την μαύρη σημαία και παλαιότερα, πριν από 12 χρόνια, κατά την διάρκεια της Παρισινής Κομμούνας, τότε όμως με χιαστί οστά και νεκροκεφαλή, η Ιστορία όμως πρωτοεμφανίζει την ύψωση μαύρης σημαίας με πολιτικό – επαναστατικό νόημα νωρίτερα, τον Οκτώβριο του 1865, στο «Διεθνές Φοιτητικό Συνέδριο» της Λιέγης (Liége), από τους Γάλλους μπλανκιστές. Ως καθοδηγήτρια πάντως εκείνων που λεηλάτησαν τους παρισινούς φούρνους συνελήφθη μετά από αναζήτηση τριών εβδομάδων και καταδικάστηκε σε κάθειρξη 6 ετών.
Έμεινε στην φυλακή μέχρι τον Ιανουάριο του 1886, οπότε και αποφυλακίστηκε μαζί με άλλα στελέχη του αναρχικού χώρου (Κροπότκιν, Μπορντά, Πουζέ, κ.ά.), έπειτα από χορήγηση πολιτικής αμνηστίας από τον πρόεδρο Grevy, ενώ στα τέλη του ιδίου έτους ο ποιητής Πωλ Βερλαίν (Paul – Marie Verlaine, 1844 – 1896) της αφιέρωσε το ποίημά του «Μπαλάντα προς τιμήν της Λουϊζ Μισέλ» («Ballade en l’ honneur de Louise Michel»). Όμως ο θάνατος της μητέρας της την προηγούμενη χρονιά (στις 3 Ιανουαρίου 1885) που της είχε προξενήσει κατάθλιψη, συν την πολυδιάσπαση του σοσιαλιστικού κινήματος είχαν κλονίσει αρκετά το φρόνημά της.

«ΗΘΙΚΗ ΑΥΤΟΥΡΓΟΣ»

 

Aκολούθησε νέα σύλληψη και φυλάκισή της με αφορμή την άγρια απεργία στηνDecazeville του Αβεϋρόν (Aveyron), κατά την οποία οι εκεί ανθρακωρύχοι είχαν στις 26 Ιανουαρίου 1886 κακοποιήσει και εκπαραθυρώσει τον εκπρόσωπο της εργοδοσίας μηχανικό Jules Watrin. Οκτώ άντρες απεργοί και δύο γυναίκες είχαν συλληφθεί ως αυτουργοί του λιντσαρίσματος, το οποίο όμως είχε χαιρετιστεί ως «εκτέλεση» από τους επαναστατικούς σοσιαλιστικούς και αναρχικούς κύκλους του Παρισιού και τις εφημερίδες τους. Ακολούθησε η σύλληψη και καταδίκη σε 15μηνη φυλάκιση των επαναστατών σοσιαλιστών αγκιτατόρων Ερνέστου Ρος (Ernest Roche1850 – 1917, εκδότη της εφημερίδας «L’ Intransigeant») και Αλμπέρτου Ντουκερσύ (AlbertDucQuercy, 1856 – 1934, συντάκτη της ««Cri du Peuple»») που δρούσαν στην περιοχή, η οποία σύλληψη και φυλάκιση έγινε αφορμή για γενίκευση της απεργίας και σε άλλους κλάδους εργατών της περιοχής, ενώ ανάλογες άγριες απεργίες ξεσπούσαν και σε διάφορες περιοχές του Βελγίου, με πυρπολήσεις εργοστασίων, δημοσίων κτιρίων, εκκλησιών, μοναστηριών και σπιτιών πλουσίων, στην δε γαλλική πρωτεύουσα ο 27χρονος αναρχικός Σαρλ Γκαλό (Charles Gallo, 1859 – 190?), φωνάζοντας «Vive l’ Anarchie έστρεφε στις 5 Μαρτίου το περίστροφό του προς τους πανικόβλητους υπαλλήλους του παρισινού Χρηματιστηρίου.
Στην καταστολή που ακολούθησε, εκτός από τους επικεφαλής των απεργών συνελήφθησαν και όσοι επαναστάτες σοσιαλιστές και αναρχικοί είχαν, είτε σε άρθρα τους είτε σε ομιλίες τους, επαινέσει την βία. Ανάμεσα σε εκείνους που κατηγορήθηκαν ως «ηθικοί αυτουργοί» ήταν και η Λουϊζ Μισέλ, η οποία εξαιτίας μιας ομιλίας της στο θέατρο «Chateau-d’ Εau» στις 3 Ιουνίου υπέρ των απεργών, κλείστηκε για μία ακόμη φορά στις φυλακές, αυτή την φορά όμως για τέσσερις μόνον μήνες.

ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ

Την Κυριακή 22 Ιανουαρίου 1888 έγινε απόπειρα δολοφονίας της στην Χάβρη (Le Havre) από τον φτωχό 32χρονο βασιλόφρονα Πιέρ Λουκάς (Pierre Lucas). Από τις δύο σφαίρες που ρίχτηκαν εναντίον της, η μία τραυμάτισε το δεξί αυτί της και η άλλη χαράκωσε το αριστερό της μάγουλο.
Εκπλήσσοντας του πάντες, η Λουϊζ όχι μόνο ανέλαβε η ίδια να βρει συνήγορο για τον επίδοξο δολοφόνο της, αλλά επιπρόσθετα τον υπερασπίστηκε και η ίδια στην δίκη του, λέγοντας ότι «είχε απλώς παρασυρθεί από μια άθλια κοινωνία».

 

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ

Το 1890 την συνέλαβαν για μία ακόμη φορά μετά από πύρινους λόγους της με την κατηγορία της «διέγερσης σε στάση» και μόλις μετά βίας γλίτωσε τα χειρότερα, καθώς κατά την μόδα της εποχής στην αντιμετώπιση των αναρχικών οι κρατούντες είχαν πρόθεση να την κλείσουν σε φρενοκομείο. Εγκατέλειψε λοιπόν την Γαλλία, και έζησε κάποια χρόνια σε πολιτική αυτοεξορία στην Αγγλία, όπου όμως το 1895 ήλθε σε πλήρη διάσταση με τους εκεί, επικρατούντες έναντι των αναρχικών, μαρξιστές. Αυτό που υποστήριζε μέχρι τον θάνατό της ήταν η αμεσότητα και η διαύγεια των προθέσεων: «στις ημέρες μας έχουμε ως κύρια όπλα μας την ειλικρίνεια και την αμεσότητα. Είναι προς το συμφέρον μας να εμφανιζόμαστε προς τα έξω όπως ακριβώς είμαστε και σύμφωνα με αυτά που πιστεύουμε».
Κατά την παραμονή της στο Λονδίνο άνοιξε ένα σχολείο για τα παιδιά των πολιτικών προσφύγων (το «International School»), το οποίο κατά τον Τζων Σόττον (John Shotton) απετέλεσε το πρώτο ελευθεριακό σχολείο της Αγγλίας. Μέχρι τον θάνατό της, και πάντα παρακολουθούμενη από την αστυνομία, συνέχισε να περιοδεύει και να δίνει διαλέξεις, τόσο στην Αγγλία όσο και στην Ολλανδία, το Βέλγιο, αλλά και την Γαλλία, στην οποία είχε επιστρέψει από το 1895 για να εκδώσει με τον Σεμπαστιάν Φωρ (Sébastien Faure, 1858 – 1942) την αναρχική εφημερίδα «Libertaire».
H Μισέλ το 1904
Κατά την διάρκεια μιας τέτοιας περιοδείας στην Αλγερία και την νότια Γαλλία πέθανε στις 9 Ιανουαρίου 1905 στο δωμάτιο 11 του «Hotel Oasis» της Μασσαλίας, σε ηλικία 74 ετών. Θάφτηκε στο νεκροταφείο του Λεβαλουά Περέ (Levallois – Perret) του Παρισιού με πολιτική, όπως η ίδια είχε ζητήσει, κηδεία στις 21 Ιανουαρίου και το πλήθος στην κηδεία της ξεπερνούσε σε μήκος το ένα χιλιόμετρο.

ΤΑ ΜΕΤΑ ΘΑΝΑΤΟΝ

Τουλάχιστον μέχρι το 1916 γινόταν κάθε χρόνο μία αγωνιστική εργατική διαδήλωση δίπλα στον τάφο της, ενώ δύο σώματα γαλλόφωνων εθελοντών μαχητών στον Ισπανικό Εμφύλιο ονομάστηκαν «Bataillons Louise Michel» για να τιμηθεί η μνήμη της. 
Την πρωτομαγιά του 1946 ο σταθμός του Μετρό «Vallier» μετονομάστηκε προς τιμήν της «Louise Michel» και το 1975 ονομάστηκε το ίδιο ο χώρος μπροστά από τον καθεδρικό της «Σακρέ Καιρ» («Sacre Coeur»). Τον Ιανουάριο του 2005, τέλος, η πόλη του Παρισιού αφιέρωσε ολόκληρο τον μήνα στην εκατοστή επέτειο του θανάτου της, και ο Δήμος Παρισιού με το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και τον πολιτιστικό σύλλογο «Actazé» διοργάνωσαν στις 11 και 12 Μαρτίου το συμπόσιο «Louise Michel, figure de la transversalité», στο οποίο μίλησαν περισσότεροι από είκοσι ειδικοί ιστορικοί.
  

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

«Lueurs dans l’ ombre. Plus d’ idiots, plus de fous. L’ âme intelligente. L’ idée libre. L’ esprit lucide de la terre à Dieu…», 1861
«Le livre du jour de l’ an: historiettes, contes et légendes pour les enfants», Paris, 1872
«La Greve derniere», μαζί με την Jean Guêtré (ψευδώνυμο της Victoire Tinayre), 1881
«La Misère», 1882
«Les Méprises», μαζί με την Jean Guêtré (ψευδώνυμο της Victoire Tinayre), 1882
«Le Gars Yvon», 1882
«Ligue internationale des femmes révolutionnaires, Appel à une reunion», 1882
«Le Batard imperial», μαζί με τον Jean Winter, 1883
«Défense de Louise Michel», 1883
«La Fille du people», μαζί με τον Adolphe Grippa, 1883
«Contes et légendes », 1884
«Legentes et chants de gestes des canaques», 1885
«Les Microbes humains», 1886
«Manifeste et proclamation de Louise Michel aux citoyennes de Paris», ως «Louise Maboul», 1883
«Mémoires», 1886
«L’ Ère nouvelle, pensée dernière, souvenirs de Calédonie», τραγούδια της φυλακής, 1887
«Le Coq rouge», θεατρικό, 1888
«Le Monde nouveau», 1888
«Lectures encyclopédiques par cycles attractifs», 1888
«Les Crimes de l’ époque», 1888
«Le claque-dents», διήγημα1890
«Prise de possession», 1890
«Α travers la vie», ποίηση, 1894
«La Commune», 1898
«Le Reve», 1898
«Avant la Commune», 1905, μετά θάνατον
«Souvenirs et aventures de ma vie», 1905 – 1908, μετά θάνατον
«Fleurs et ronces», ποίηση, 1913, μετά θάνατον
Δημοσίευσε επίσης κείμενά της σε πολλές σοσιαλιστικές και αναρχικές εφημερίδες, μερικές από τις οποίες είναι οι «L‘ Aurore», «La Bataille», «L‘ Intransigeant», «L‘ Echo de la Haute –Marne», «Le Libertaire», «La Patrie en dager», «Le Pays», «La Revolution Sociale», «LeMarseillaise», κ.ά. 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Francois Cavanna, «Louise la petroleuse, ou l’ Ηydre de l’ Anarchie», Paris, 1981
Paule Lejeune, «Louise Michel, l’ indomptable», Paris, 1978
Margaret Leland Goldsmith, «Seven Women Against the World», London, 1935
Prosper – Olivier Lissagaray, «Histoire de la Commune de 1871», Paris, 1876
Fernand Planche, «La vita ardente e intrepida di Louise Michel», Paris, 1948
Edith Thomas, «Louise Michel», Montreal, 1980




Η κηδεία της  Louise Michel, έργο του χαράκτη Albert Peters Desteray.



Η νεκρική πομπή βγαίνει από το Παρίσι από την Πύλη της Asnières. Ο επικήδειος λόγος της δημοσιογράφου Séverine στο νεκροταφείο του  Levallois-Perret. Οι φίλες της Louise Michel πίσω από το φερετρό της. O τάφος της Louise Michel. Βλ. Histoire de la Commune de Paris 1871, The Project Gutenberg eBook of L'illustration, BNF/Agence Meurisse.
   



Η Louise Michel με τη στρατιωτική στολή των Κομμουνάρων. Φωτ. Fontange, 1871. Montreuil - Μusée de l'Histoire vivante. 




Οδόφραγμα σε δρόμο του Παρισιού κατά τη διάρκεια της Κομμούνας.

Στις 22 Ιανουρίου του 1888, κι ενώ είχε πάρει το λόγο σε μία μεγάλη συγκέντρωση στη Χάβρη, η Louise Michel πυροβολήθηκε από πίσω δύο φορές από έναν μοναρχικό Βρετόνο, τον Pierre Lucas. Μία σφαίρα διαπέρασε το καπέλο της και η άλλη σφηνώθηκε στον αριστερό κροταφικό λοβό του εγκεφάλου της (απ' όπου δεν βγήκε ποτέ). Ατάραχη, καθησύχασε τους 2.000 ακροατές της, λέγοντας πως επρόκειτο μόνο για έναν ηλίθιο που έριξε με άσφαιρα. Η Louise Michel όχι μόνο αρνήθηκε να μηνύσει τον απλοικό επίδοξο δολοφόνο της, αλλά τον συνέδραμε και με έναν δικηγόρο, ώστε να αθωωθεί.  Επικοινωνούσε μαζί του και στο τέλος του αφιέρωσε κι ένα ποιημά της, τον Βρετόνο :"Ο γιος αυτός των ακτών της Αρμορικής, των ακτών όπου η θάλασσα ουρλιάζει, πήγαινε χαμένος στις σκέψεις και τον μυστικισμό του... Ας παραμείνει ελεύθερος μέσ' τη σκιά του, γι' αυτόν δεν έχουμε νόμο".  




Υποψήφια στις εκλογές. Βλ. International Institute of Social History.



Αναχώρηση καταδίκων για τα στρατόπεδα καταναγκαστικών έργων της Νέας Καλυδωνίας. Καρτ ποστάλ Delcampe. 






Αριστερά, στρατοπέδο της Νέας Καλυδωνίας. Καρτ ποστάλ Delcampe. Δεξιά, η Louise Michel εξόριστη (για επτά χρόνια) στη Nouméa, πρωτεύουσα της Νέας Καλυδωνίας. 




Στο σπίτι της. Φωτ.Dornac (Paul Francois Arnold Cardon). Archives Larousse, Paris.  Giraudon, The Bridgeman Art Library. 



Η Louise Michel αναρρώνει στην Toulon από μία πνευμoνία (Απρίλης του 1904). Αριστερά, ο γιατρός Bertollet, και δεξιά η φίλη της Charlotte Vauvelle. Φωτ. Bougault για το περιοδικό "l'Illustration". Βλ. Gutenberg.org.   




Η Louise Michel στην εξορία μέσα από τις είκόνες της ταινίας Louise Michel la rebelle της σκηνοθέτριας Sólveig Anspach (2010). Σε αντίθεση με άλλους Κομμουνάρους, που περιφρονούσαν τους αυτόχθονες Κanaks, η Louise Michel υποστήριξε την εξεγερσή τους το 1878, και αφιερώθηκε στη μορφωσή τους (ήταν δασκάλα). 

"Ενα πλοίo για τη Γάζα". Το γαλλικό σκάφος Louise Michel ακινητοποιημένο στον Πειραιά το 2011 εξαιτίας της κυβερνητικής απαγόρευσης απόπλου.  
 



Η εξουσία είναι καταραμένη. Να γιατί είμαι αναρχική". Αφίσα στο γαλλικό Μάη του '68. 


"L΄oeillet rouge", το "Κόκκινο γαρύφαλλο"

(το ποίημα αυτό  το έγραψε σαν ύστατο αποχαιρετισμό στον Théophile Ferré , ηγέτη της Κομμούνας και μεγάλο της έρωτα, λίγο πριν αυτός εκτελεστεί το Νοέμβρη του 1871)


Αν είναι να βαδίσουμε,αδέλφια, στο μαύρο κοιμητήρι
πετάξτε στην αδελφή σας, τελευταία ελπίδα ,
ένα κόκκινο γαρύφαλλο ανθισμένο.
Σαν ξυπνούσανε τα πλήθη,
τις μέρες τις στερνές της Αυτοκρατορίας,
ήταν το δικό σας το χαμόγελο,αδέλφια, κόκκινο γαρύφαλλο
που μας έλεγε ότι όλα γεννιούνται απ΄ την αρχή.
Σήμερα πια ανθίστε στη σκοτεινιά των θλιμμένων φυλακών.
Εμπρός, ανθίστε μέσα στο ζόφο της αιχμαλωσίας,
και πέστε σ΄όλους ότι αληθινά τους αγαπάμε.
Πέστε τους ότι, μέσα από το φεύγα του καιρού,
όλα ανήκουνε στο μέλλον.
Και πως ο βλοσυρός δυνάστης
έχει πιο σίγουρη θανή, παρά ο σκλαβωμένος.