Παρασκευή, 28 Φεβρουαρίου 2014

ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ MARINALEDA ή αλλιώς...πως η ΟΥΤΟΠΙΑ γίνεται ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η Μαριναλέντα, µια κοινότητα 2.645 κατοίκων στην Ανδαλουσία, δεν έχει ανεργία, δεν έχει αστυνοµικούς και τα σπίτια της νοικιάζονται µε 15 ευρώ τον µήνα. Ο δήµαρχός της, ο κοµµουνιστής Χουάν Μανουέλ Σάντσες Γκορντίγιο, επανεκλέγεται εδώ και 31 χρόνια. 

Εδώ και πολλά χρόνια, την εβδοµάδα που οι άλλες πόλεις στην Ισπανία γιορτάζουν το Πάσχα, στη Μαριναλέντα γιορτάζουν την ειρήνη. «Ο δήµαρχός τους είναι τρελός», λένε στο γειτονικό χωριό. «Ενώ εµείς οι άλ λοι Ισπανοί κάνουµε θρησκευτικές λιτανείες, εκείνοι κάνουν επί 5 µέρες πάρτι». Πολλοί νέοι από τη Σεβίλλη, τη Γρανάδα, τη Μαδρίτη, πηγαίνουν για να γιορτάσουν µε τους χωρικούς της Μαριναλέντας. 

Οταν εξελέγη για πρώτη φορά, το 1979, ο Γκορντίγιο ήταν ο νεώτερος δήµαρχος στην Ισπανία. Το 1986, έπειτα από 12 χρόνια αγώ νων και καταλήψεων κυρίως από τις γυναίκες του χωριού, η Μαριναλέντα κατάφερε να πά ρει από ένα γαιοκτήµονα 12.000 στρέµµατα γης και να δηµιουργήσει έναν αγροτικό συ νεταιρισµό από τον οποίο ζει σήµερα σχεδόν όλο το χωριό. «Η γη δεν ανήκει σε κανέναν, η γη δεν αγοράζεται, η γη ανήκει σε όλους!», λέει ο δήµαρχος. 


Στον συνεταιρισµό Εl Ηumoso οι συνεταίροι εργάζονται 6½ ώρες την ηµέρα, από τη Δευτέρα ώς το Σάββατο, δηλαδή 39 ώρες την εβδοµάδα. Ολοι έχουν τον ίδιο µισθό, ανεξάρτητα από τη δουλειά που κάνουν. Οι συγκοµιδές (ελαιόλαδο, αγκινάρες, πιπεριές κ.λπ.) συσκευάζονται στο µικρό εργοστάσιο Ηumar Μarinaleda που βρίσκεται στη µέση του χωριού και στο οποίο εργάζονται, σε πολύ χαλαρή ατµόσφαιρα, περίπου 60 γυναίκες και 4-5 άνδρες. Τα προϊό ντα πωλούνται κυρίως στην Ισπανία. Τα έσο δα του συνεταιρισµού δεν µοιράζονται, αλλά επενδύονται και πάλι στον συνεταιρισµό για να δηµιουργηθούν δουλειές. Γι’ αυτό στο χω ριό δεν υπάρχουν άνεργοι. Οµως ακόµη και σε εποχές που δεν υπάρχουν αρκετές γεωργικές δουλειές για όλους, οι µισθοί καταβάλλονται. 

Στη Μαριναλέντα, η στέγαση, η εργασία, ο πολιτισµός, η εκπαίδευση και η υγεία θεωρού νται δικαίωµα. Μια θέση στον παιδικό σταθµό µε όλα τα γεύµατα κοστίζει 12 ευρώ τον µήνα. Από την άλλη, «εδώ δεν έχουµε χωροφύ λακες, θα ήταν µια άχρηστη σπατάλη», λέει ο δήµαρχος. «Δεν έχουµε ούτε παπά - δόξα τω Θεώ!», προσθέτει γελώντας. Πάντως η ελευθερία της λατρείας είναι εγγυηµένη και το Πάσχα έγινε µια µικρή θρησκευτική λιτανεία, η οποία πέρασε διακριτικά από τους δρόµους του χω ριού, χωρίς θεατές και αποφεύγοντας την πλατεία όπου γινόταν η γιορτή. 

«Εφαρµόζουµε µια συµµετοχική δηµοκρατία, αποφασίζουµε για όλα, από τους φόρους ώς τις δηµόσιες δαπάνες, σε µεγάλες συνελεύσεις. Πολλά κεφάλια δίνουν πολλές ιδέες», λέει ο Γκορντίγιο. «Ξέρουµε πως οι άνθρωποι µπορούµε να δουλεύουµε και για άλλες αξίες, όχι αποκλειστικά για το χρήµα». 
Στην καπιταλιστική λοιπόν Ισπανία του 2014, το ενοίκιο ενός μικρού σπιτιού πολλές φορές αγγίζει τα 700 ευρώ (κυρίως στις μεγαλουπόλεις) ενώ ο βασικός μισθός δεν ξεπερνά τα 600. (Ως γνωστόν η Ισπανία αποτελεί την χώρα με τα χαμηλότερα εισοδήματα στην Ευρώπη των 15 αμέσως μετά την Πορτογαλία).

Σε ένα μικρό χωριό 2000-3000 κατοίκων που δεν βρίσκεται κοντά σε κάποιο αστικό κέντρο, ένα μέσο ενοίκιο εκτιμάται πως αγγίζει τα 100 με 150 ευρώ. Στην περίπτωση της Μαριναλέντα η στέγαση κοστίζει μόνο 15€.

Οι κοινωνικές παροχές της χώρας που κατακτήθηκαν με αγώνες και θυσίες έχουν πληγεί από αυστηρά μέτρα λιτότητας που παρά την θέληση των πολιτών η κυβέρνηση επέβαλε προκειμένου να αντιμετωπίσει την κρίση. Η ανεργία ξεπερνά το 20% (ποσοστό που θυμίζει Αφρικανική χώρα) και σε πολλές περιπτώσεις οι εργασιακές συνθήκες θυμίζουν… χώρες της Λατινικής Αμερικής.


Στην Marinaleda όμως οι δείκτες ανεργίας εδώ και δεκαετίες δείχνουν μηδέν και πολλά βασικά προβλήματα που μαστίζουν την υπόλοιπη χώρα είναι σχεδόν ανύπαρκτα σε αυτήν την μικρή γωνιά του πλανήτη.

Σαφέστατα λοιπόν το παράδειγμα της Marinaleda είναι μια θετική προσπάθεια που έμπρακτα αποδεικνύει πως ο καπιταλισμός όχι μόνο δεν είναι μονόδρομος αλλά ένα σύστημα που πλέον θα έπρεπε να ανήκει… στην Ιστορία.




Τρίτη, 25 Φεβρουαρίου 2014

Ένας αντισυμβατικός «μπαγάσας»



«Ονομάζομαι Νικόλας Άσιμος. Ουχί Νίκος ουδέ Νικόλαος. Νικόλας και το “Άσιμος” με γιώτα. Ουχί Ασίμος, ουδεμίαν σχέσιν έχω με τον Ισαάκ Ασίμωφ. Τώρα θα μου πεις, γιατί το “Άσιμος” με γιώτα. Γιατί, όταν λέμε “ο τάδε είναι άσημος τραγουδιστής”, η λέξη “άσημος” παίζει το ρόλο επιθετικού προσδιορισμού στη λέξη “τραγουδιστής” και γράφεται με ήτα. Ενώ το “Άσιμος” είναι όνομα ή καλύτερα επώνυμο και ουχί επιθετικός προσδιορισμός του εαυτού μου».


Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 20 Αυγούστου 1949 και μεγάλωσε στην Κοζάνη. Από τα σχολικά του χρόνια έδειξε ότι πρόκειται για ένα παιδί με ιδιαίτερες ανησυχίες που συχνά προκαλούσε τις έντονες αντιδράσεις των καθηγητών του. Η ισχυρή προσωπικότητά του και το ξεχωριστό ταλέντο του τον αναδεικνύουν σε «μπροστάρη» των διαφόρων μαθητικών εκδηλώσεων.
Το 1967, η Ελλάδα μπαίνει στο γύψο και ο Άσιμος μπαίνει στη Φιλοσοφική Θεσσαλονίκης, στο Τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών. Εκεί εφευρίσκει και το όνομά του. Σε ένα κείμενο που έστειλε σε τοπική εφημερίδα της Θεσσαλονίκης –επιθυμία του ήταν να γίνει δημοσιογράφος- υπογράφει για πρώτη φορά με το ψευδώνυμο Άσιμος, το οποίο στη συνέχεια καθιέρωσε ως επίσημο όνομά του.
Την κιθάρα την είχε πάντα πάνω του, όμως ποτέ δεν την διδάχτηκε. Μόνος του έμαθε, όσα έμαθε, έξω από καλούπια και κανόνες. Η αντισυμβατική-αντικαθεστωτική συμπεριφορά του, τον έφερε αρκετές φορές στα κελιά της ασφάλειας Θεσσαλονίκης, επί δικτατορίας. Πώς να υποταχθεί όμως ένας «εκ φύσεως ανυπόταχτος»; Η σύγκρουση με την κοινωνία του, σε κάθε περίοδο, αποτελούσε κομμάτι της ζωής του, ίσως και τη ζωή του ολόκληρη.
Το 1973 αποφασίζει να κατέβει στην Αθήνα. Οι συνεργασίες με διάφορους καλλιτέχνες στα μαγαζιά της Πλάκας, τον κάνουν, όπως ο ίδιος γράφει στο βιβλίο του «αναζητώντας κροκανθρώπους», έναν «άγνωστο – ευρύτατα γνωστό». Ωστόσο συχνά αυτές οι συνεργασίες, λόγω του ιδιαίτερου χαρακτήρα του, διαλύονται. Μαζί με ομάδα καλλιτεχνών δημιουργούν το πρώτο «Μουσικό Καφενείο», ένα θίασο μουσικών. Ο ίδιος έκανε και κάποια περάσματα σε ταινίες της εποχής.
Οι δρόμοι του κέντρου έγιναν το υπαίθριο θέατρό του όπου καθημερινά έδινε μουσικές παραστάσεις για τους περαστικούς, ενώ με το συγκρότημα «Exarchia Square Band» πραγματοποιήσε αρκετές συναυλίες με έντονο το κοινωνικοπολιτικό στοιχείο. Τα τραγούδια του τα ηχογραφούσε μόνος του ή σε στούντιο φίλων, χωρίς δισκογραφικές και μάνατζερ, διαφημίσεις και παραγωγούς.
Μόνος του πουλούσε τις κασέτες του, στα στενά της Αθήνας. Λίγο αργότερα άνοιξε και ένα μαγαζάκι στα Εξάρχεια, στη Καλλιδρομίου. Στο «χώρο προετοιμασίας», όπως τον αποκαλούσε ο ίδιος, μπορούσες να βρεις όλη του την περιουσία, τις οκτώ κασέτες του, τα χειρόγραφά του και ότι αντικείμενο φάνταζε για τον ίδιο σημαντικό.


Για χρήματα ούτε κουβέντα του αρκούσαν τα λίγα και οι ιδέες του. Αρνήθηκε ότι ήταν κοινωνικά συμβατό. Μοναδική απόγονός του είναι η Λίλιαν, καρπός μίας ελεύθερης σχέσης. Όσο αντιδρούσε τόσο η κοινωνία τον περιθωριοποιούσε και το αντίστροφο. Το 1987 θα δεχτεί ένα από τα τελευταία χτυπήματα. Ο Άσιμος οδηγείται στον Κορυδαλλό με την κατηγορία του βιασμού μίας πρώην ερωτικής συντρόφου του.
Η κατηγορία τον αποτελείωσε. Σταδιακά αγγίζει τα όρια της τρέλας, απομονώνεται και γίνεται επιθετικός. Λίγο καιρό αργότερα, στις 17 Μαρτίου του 1988 εκεί στο «χώρο προετοιμασίας», Καλιδρομίου 55, αποφασίζει το «φευγιό» του και δίνει τέλος στη ζωή του. Κυνηγήθηκε πολύ άλλωστε και ας ήταν μόλις 39 χρόνων… τόσο άντεξε.
Την επόμενη μέρα, στο νεκροταφείο στη Νέα Σμύρνη, θα ακουστεί από στόματα φίλων του, «Λέγανε ότι ήσουν απροσάρμοστος, μα εμείς ξέραμε ότι ήσουν ευαίσθητος…Νικόλα, γεια σου, σ’ αγαπάμε…». Στο μαγαζάκι βρέθηκαν έξι χειρόγραφα κείμενα, στα οποία αναφέρονταν οι λόγοι της αυτοκτονίας και μία εντολή… «Θάψτε με κάπου αν γίνεται ήσυχα ή καλύτερα κάψτε με και σκορπίστε με».
Δισκογραφία:
Νικόλας Άσιμος – “Ο Μηχανισμός – Ο Ρωμιός” Δίσκος 45 στροφών που λογοκρίθηκε Κυκλοφορία δίσκου: Μάιος 1975 Λύρα/Zodiac
Νικόλας Άσιμος – “Ο Ξαναπές” Δίσκος 33 στροφών. Συμμετέχουν, η Χάρις Αλεξίου, ο Β. Παπακωνσταντίνου και η Αθηναϊκή Κομπανία Κυκλοφορία δίσκου: Νοέμβριος 1982 Μίνως
Τα περισσότερα τραγούδια βρίσκονται στις «παράνομες κασέτες». Μέρος του μουσικού θησαυρού του Άσιμου έχει φέρει στην επιφάνεια ο Β.Παπακωνσταντίνου μέσα από προσωπικούς δίσκους αλλά και δύο μεταθανάτιους δίσκους του Άσιμου. Ωστόσο στα τραγούδια των δύο μεταθανάτιων δίσκων υπάρχει μία ωραιοποίηση και σε ορισμένες περιπτώσεις καλοπροαίρετη παραποίηση. Για παράδειγμα ο «Μπαγάσας», που ενώ στην αρχική του ηχογράφηση (Παράνομη κασέτα Νο 000008 “Στο Φανάρι του Διογένη”) τον τραγουδούσαν ως ντουέτο ο Νικόλας κα η Σωτηρία Λεονάρδου, στον δίσκο εμφανίστηκε μόνο η φωνή του Άσιμου.








Τρίτη, 18 Φεβρουαρίου 2014

Τούτη είναι η εποχή μας. Νίκος Καζαντζάκης



[...] Δυο φωνές μέσα μου παλεύουν. O νους: "Γιατί να χανόμαστε κυνηγώντας το αδύνατο; Μέσα στον ιερό περίβολο των πέντε αιστήσεων χρέος μας ν΄ αναγνωρίσουμε τα σύνορα του ανθρώπου.
Μα μια άλλη μέσα μου φωνή, ας την πούμε έχτη δύναμη, ας την πούμε καρδιά, αντιστέκεται και φωνάζει: "Όχι! Όχι! Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα! Ν΄αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου! Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει!" [...]
Δε ζυγιάζω, δε μετρώ, δε βολεύουμαι! Ακολουθώ το βαθύ μου χτυποκάρδι.Ρωτώ, ξαναρωτώ χτυπώντας το χάος: Ποιος μας φυτεύει στη γης ετούτη χωρίς να μας ζητήσει την άδεια; Ποιος μας ξεριζώνει από τη γης ετούτη χωρίς να μας ζητήσει την άδεια; [...]

Θέλω να βρω μια δικαιολογία για να ζήσω και να βαστάξω το φοβερό καθημερινό θέαμα της αρρώστιας, της ασκήμιας, της αδικίας και του θανάτου. [...]

Δεν είμαι ο κατάδικος που τον πότισαν κρασί για να θολώσει το μυαλό του΄με λαγαρά τα φρένα, νηφάλιος, δρασκελώ το ανάμεσα στους δυο γκρεμούς μονοπάτι.

Και μάχουμαι πως να γνέψω στους συντρόφους, προτού πεθάνω. Να τους δώσω το χέρι μου, να προφτάσω να συλλαβίσω και να τους ρίξω έναν ακέραιο λόγο. Να τους πω τι φαντάζουμαι πως είναι τούτη η πορεία. και κατά που ψυχανεμίζουμαι πως πάμε. Και πως ανάγκη να ρυθμίσουμε όλοι μαζί το περπάτημα και την καρδιά μας.

Ένα σύνθημα, σα συνωμότες, ένα λόγο απλό να προφτάσω να πω στους συντρόφους!

Ναι, σκοπός της Γης δεν είναι η ζωή, δεν είναι ο άνθρωπος΄ έζησε χωρίς αυτά, θα ζήσει χωρίς αυτά. Είναι σπίθες εφήμερες της βίαιης περιστροφής της.

Ας ενωθούμε, ας πιαστούμε σφιχτά, ας σμίξουμε τις καρδιές μας, ας δημιουργήσουμε εμείς, όσο βαστάει ακόμα η θερμοκρασία τούτη της Γης, όσο δεν έρχουνται σεισμοί, κατακλυσμοί, πάγοι, κομήτες να μας εξαφανίσουν, ας δημιουργήσουμε έναν εγκέφαλο και μιαν καρδιά στη Γης, ας δώσουμε ένα νόημα ανθρώπινο στον υπερανθρώπινον αγώνα! [...]
Νίκησε το στερνό, τον πιο μεγάλο πειρασμό, την ελπίδα. Τούτο είναι το τρίτο χρέος.

Πολεμούμε γιατί έτσι μας αρέσει, τραγουδούμε κι ας μην υπάρχει αυτί να μας ακούσει.
Δουλεύουμε, κι ας μην υπάρχει αφέντης, σα βραδιάσει, να μας πλερώσει το μεροκάματο μας. Δεν ξενοδουλεύουμε΄ εμείς είμαστε οι αφέντες. το αμπέλι τούτο της Γης είναι δικό μας, σάρκα μας κι αίμα μας.

Το σκάβουμε, το κλαδεύουμε, το τρυγούμε, πατούμε τα σταφύλια του, πίνουμε το κρασί, τραγουδούμε και κλαίμε, οράματα κι Ιδέες ανηφορίζουν στην κεφαλή μας.

Σε ποια εποχή του αμπελιού σου έλαχε ο κλήρος να δουλεύεις; Στα σκάμματα; Στον τρύγο; Στα ξεφαντώματα; Όλα είναι ένα.

Σκάβω και χαίρουμαι όλον τον κύκλο του σταφυλιού, τραγουδώ μέσα στη δίψα και στο μόχτο μου, μεθυσμένος από το μελλούμενο κρασί.

Κρατώ το γιομάτο ποτήρι και ξαναζώ το μόχτο του παππού και του προπάππου. Κι ο ιδρώτας της δουλειάς τρέχει κρουνός στο αψηλό καταμέθυστο κρανίο. [...]
Φοβούμαι να μιλήσω. Στολίζουμαι με ψεύτικα φτερά, φωνάζω, τραγουδώ,κλαίω, για να συμπνίγω την ανήλεη κραυγή της καρδιάς μου. [...]
"Ν΄ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω.

"Ν΄ αγαπάς τον καθένα ανάλογα με τη συνεισφορά του στον αγώνα. Μη ζητάς φίλους. να ζητάς συντρόφους!

"Να ΄σαι ανήσυχος, αφχαρίστητος, απροσάρμοστος πάντα. Όταν μια συνήθεια καταντήσει βολική, να τη συντρίβεις. Η μεγαλύτερη αμαρτία είναι η ευχαρίστηση.

"Που πάμε; Θα νικήσουμε ποτέ; Προς τι όλη τούτη η μάχη; Σώπα! Οι πολεμιστές ποτέ δε ρωτούνε!"

Σκύβω κι αφουκράζουμαι την πολεμική τούτη Κραυγή στα σωθικά μου. Αρχίζω και μαντεύω το πρόσωπο του Αρχηγού, ξεκαθαρίζω τη φωνή του, δέχουμαι με χαρά και με τρόμο τις σκληρές εντολές του. [...]
Η Κραυγή δεν είναι δική σου. Δε μιλάς εσύ, μιλούν αρίφνητοι πρόγονοι με το στόμα σου.

Δεν είσαι λεύτερος. Αόρατα μυριάδες χέρια κρατούν τα χέρια σου και τα σαλεύουν. Όταν θυμώνεις, ένας προπάππος αφρίζει στο στόμα σου΄ όταν αγαπάς, ένας πρόγονος σπηλιώτης μουγκαλιέται όταν κοιμάσαι, ανοίγουν οι τάφοι μέσα στη μνήμη και γιομώνει βουρκόλακες η κεφαλή σου. [...]
Μα εσύ να ξεδιαλέγεις. Ποιος πρόγονος να γκρεμιστεί πίσω στα τάρταρα του αίματου σου και ποιος ν΄ ανηφορίσει πάλι στο φως και στο χώμα. [...]
Κάθε σου πράξη αντιχτυπάει σε χιλιάδες μοίρες. Όπως περπατάς, ανοίγεις, δημιουργός την κοίτη όπου θα μπει και θα όδέψει ο ποταμός των απόγονων.

Όταν φοβάσαι, ο φόβος διακλαδώνεται σε αναρίθμητες γενεές και εξευτελίζεις αναρίθμητες ψυχές μπροστά και πίσω σου. Όταν υψώνεσαι σε μια γενναία πράξη, η ράτσα σου αλάκερη υψώνεται και αντρειεύει.

"Δεν είμαι ένας! Δεν είμαι ένας!" Τ΄ όραμα τούτο κάθε στιγμή να σε καίει.

Δεν είσαι ένα άθλιο λιγόστιγμο κορμί. πίσω από την πήλινη ρεούμενη μάσκα σου ένα πρόσωπο χιλιοχρονίτικο ενεδρεύει. Τα πάθη σου κι οι Ιδέες σου είναι πιο παλιά από την καρδιά κι από το μυαλό σου.

Μονάχα εκείνος λυτρώθηκε από την κόλαση του εγώ του που νιώθει να πεινάει όταν ένα παιδί της ράτσας του δεν έχει να φάει, και να σκιρτάει πασίχαρος όταν ένας άντρας και μια γυναίκα του σογιού του φιλιούνται. [...]
Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους πρόγονους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει. [...]
Δε μιλάς εσύ. Μήτε είναι η ράτσα μονάχα μέσα σου που φωνάζει. μέσα σουοι αρίφνητες γενεές των ανθρώπων. άσπροι, κίτρινοι, μαύροι. χιμούν και φωνάζουν.

Λευτερώσου κι από τη ράτσα. πολέμα να ζήσεις όλο τον αγωνιζόμενον άνθρωπο. Κοίτα τον πώς ξεμασκάλισε από τα ζώα, πώς μάχεται να σταθεί όρθιος, να ρυθμίσει τίς άναρθρες κραυγές, να συντηρήσει τη φλόγα ανάμεσα στις πυροστιές, να συντηρήσει το νου ανάμεσα στα κόκαλα της κεφαλής του. [...]
Κοίταξε τους ανθρώπους, λυπήσου τους. Κοίταξε τον εαυτό σου ανάμεσα στους ανθρώπους, λυπήσου τον. Μέσα στο θαμπό σούρουπο της ζωής αγγίζουμε ο ένας τον άλλον, ψαχνόμαστε, ρωτούμε, αφουκραζόμαστε. φωνάζουμε βοήθεια!

Τρέχουμε. Ξέρουμε πώς τρέχουμε να πεθάνουμε, μα δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Τρέχουμε.

Μια λαμπάδα κρατούμε και τρέχουμε. Το πρόσωπο μας, μια στιγμή, φωτίζεται. μα βιαστικά παραδίνουμε τη λαμπάδα στο γιο μας κι εύτύς σβήνουμε, κατεβαίνουμε στον Αδη. [...]
Η καρδιά σμίγει ό,τι ο νους χωρίζει, ξεπερνάει την παλαίστρα της ανάγκης και μετουσιώνει το πάλεμα σε αγάπη. [...]
Τι θα πει ευτυχία; Να ζεις όλες τις δυστυχίες. Τι θα πει φως; Να κοιτάς με αθόλωτο μάτι όλα τα
σκοτάδια.

Είμαστε ένα γράμμα ταπεινό, μια συλλαβή, μια λέξη από τη γιγάντια Οδύσσεια. Είμαστε βυθισμένοι σ΄ ένα γιγάντιο τραγούδι και λάμπουμε όπως λάμπουν τα ταπεινά χοχλάδια όσο είναι βυθισμένα στη θάλασσα. [...]
Έλεος, ευγνωμοσύνη και σέβας μας κυριεύει για τους παλιούς μας συντρόφους στη μάχη.

Δούλευαν, αγαπούσαν και πέθαιναν για ν΄ ανοίξουν το δρόμο να περάσουμε.

Όμοια κι εμείς, μέσα στην ίδια ηδονή, παράφορα κι αγωνία, δουλεύουμε για κάποιον Αλλον, που σε κάθε γενναία μας πράξη προχωράει κι ένα βήμα.

Όλος μας ο αγώνας θα ΄χει πάλι ένα σκοπό ανώτερο μας, όπου θα χρησιμέψουν και θ΄ αγιάσουν οι μόχτοι μας, οι αθλιότητες και τα εγκλήματα. [...]
Δεν είναι μονάχα ο πόνος η ουσία του Θεού μας’ μήτε η ελπίδα στη μελλούμενη ζωή είτε στην επίγεια τούτη’ μήτε η χαρά κι η νίκη. Κάθε θρησκεία, υψώνοντας σε λατρεία μια από τις αρχέγονες όψες τούτες του Θεού, στενεύει την καρδιά και το νου μας.

Η ουσία του Θεού μας είναι ο ΑΓΩΝΑΣ. Μέσα στον αγώνα τούτον ξετυλίγουνται και δουλεύουν αιώνια ο πόνος, η χαρά κι η ελπίδα. [...]
Ποιος είναι ο σκοπός του αγώνα τούτου; Έτσι ρωτάει ο κακομοίρης, συφεροντολόγος πάντα, νους του ανθρώπου, ξεχνώντας πως η Μεγάλη Πνοή δε δουλεύει μέσα σε ανθρώπινο καιρό, τόπο κι αιτιότητα. [...]
Σα μια κιβωτό η κάθε λέξη, και χορεύουμε γύρα της, με ανατριχίλα νογώνταςτο Θεό σα φοβερό της περιεχόμενο.

Ό,τι ζεις στην έκσταση ποτέ δε θα μπορέσεις να το στερεώσεις σε λόγο. Όμως μάχου ακατάπαυτα να το στερεώσεις σε λόγο. Πολέμα με μύθους, με παρομοίωσες, με αλληγορίες, με κοινές και σπάνιες λέξες, με κραυγές και με ρίμες να του δώσεις σάρκα, να στερεώσει! [...]
Η στερνή, η πιο ιερή μορφή της θεωρίας είναι η πράξη.

Όχι να βλέπεις πώς πηδάει η σπίθα από τη μια γενεά στην άλλη, παρά να πηδάς, να καίγεσαι μαζί της.

Η πράξη είναι η πλατύτερη θύρα της λύτρωσης. Αυτή μονάχα μπορεί να δώσει 
απόκριση στα ρωτήματα της καρδιάς. Μέσα στις πολύγυρες περιπλοκές του νου, αυτή βρίσκει το συντομώτερο δρόμο. Όχι βρίσκει΄ δημιουργάει δρόμο, κόβοντας δεξά ζερβά την αντίσταση της λογικής και της ύλης. [...]
Ο Θεός μου μάχεται χωρίς καμιά βεβαιότητα. Θα νικήσει; Θα νικηθεί; Τίποτα δεν είναι βέβαιο στο Σύμπαντο, ρίχνεται στο αβέβαιο, παίζει, κάθε στιγμή, τη μοίρα του όλη. [...]
Ο Θεός, μέσα στην περιοχή της εφήμερης σάρκας μας, κιντυνεύει αλάκερος.Δεν μπορεί να σωθεί, αν εμείς με τον αγώνα μας δεν τον σώσουμε΄ δεν μπορούμε να σωθούμε, αν αυτός δε σωθεί. [...]

Δε μαχόμαστε για το εγώ μας, μήτε για τη ράτσα, μήτε για την ανθρωπότητα. Δε μαχόμαστε για τη Γης, μήτε για Ιδέες. Όλα τούτα είναι πρόσκαιρα και πολύτιμα σκαλοπάτια του Θεού που ανηφορίζει’ και γκρεμίζουνται, ευθύς ως τα πατήσει ο Θεός ανεβαίνοντας.

Στη μικρότατη αστραπή της ζωής μας, νιώθουμε να πατάει πάνω μας αλάκερος ο Θεός, και ξαφνικά νογούμε: Αν έντονα όλοι πεθυμήσουμε, αν οργανώσουμε όλες τις ορατές κι αόρατες δυνάμες της γης και τις ρίξουμε προς τ΄ απάνω, αν παντοτινά άγρυπνοι όλοι μαζί παραστάτες παλέψουμε. το Σύμπαντο μπορεί να σωθεί.

Όχι ο Θεός θα μας σώσει’ εμείς θα σώσουμε το Θεό, πολεμώντας, δημιουργώντας, μετουσιώνοντας την ύλη σε πνέμα. [...]
"Κάψε το σπίτι σου!" φωνάζει ο Θεός. "Έρχουμαι! Όποιος έχει σπίτι δεν μπορεί να με δεχτεί.

"Κάψε τις Ιδέες σου, σύντριψε τους συλλογισμούς σου! Όποιος έχει βρει τη λύση δεν μπορεί να με βρει.

"Αγαπώ τους πεινασμένους, τους ανήσυχους, τους αλήτες. Αυτοί αιώνια συλλογιούνται την πείνα, την ανταρσία, το δρόμο τον ατέλειωτο. Έμενα!

"Έρχουμαι! Παράτα τη γυναίκα σου, τα παιδιά σου, τις Ιδέες σου κι ακλούθα μου. Είμαι ο μέγας Αλήτης.

"Ακλούθα! Περπατά απάνω από τη χαρά κι από τη θλίψη, από την ειρήνη,
 τη δικαιοσύνη, την αρετή! Εμπρός! Σύντριψε τα είδωλα τούτα, σύντριψε τα, δε χωρώ! Συντρίψου και συ για να περάσω!"

Φωτιά! Να το μέγα χρέος μας σήμερα, μέσα σε τόσο ανήθικο κι ανέλπιδο χάος. [...]
Πόλεμο στους άπιστους! Απιστοι είναι οι ευχαριστημένοι, οι χορτασμένοι, οι στείροι.

Το μίσος μας είναι χωρίς συβιβασμό, γιατί κατέχει πώς καλύτερα, βαθύτερα από τις ξέπνοες φιλάνθρωπες αγάπες, δουλεύει τον έρωτα.

Μισούμε, δε βολευόμαστε, είμαστε άδικοι, σκληροί, γιομάτοι ανησυχία και πίστη, ζητούμε το αδύνατο, σαν τους ερωτεμένους.
Φωτιά, να καθαρίσει η γης! Ν΄ ανοιχτεί άβυσσο φοβερώτερη ακόμα ανάμεσα καλού και κακού, να πληθύνει η αδικία, να κατεβεί η Πείνα και να θερίσει τα σωθικά μας, αλλιώς δε σωζόμαστε.

Μια κρίσιμη βίαιη στιγμή είναι η ιστορική εποχή μας ετούτη, ένας κόσμος γκρεμίζεται, ένας άλλος δεν έχει ακόμα γεννηθεί. Η εποχή μας δεν είναι στιγμή Ισορρόπησης, οπόταν η ευγένεια, ο συβιβασμός, η ειρήνη, η αγάπη θα ΄τανε γόνιμες αρετές.

Ζούμε τη φοβερή έφοδο, δρασκελίζουμε τους οχτρούς, δρασκελίζουμε τους φίλους που παραπομένουν, κιντυνεύουμε μέσα στο χάος, πνιγόμαστε. Δε χωρούμε πια στις παλιές αρετές κι ελπίδες, στις παλιές θεωρίες και πράξες. [...]
Τούτη είναι η εποχή μας, καλή ή κακή, ωραία ή άσκημη, πλούσια ή φτωχή, δεν τη διαλέξαμε. [...]
Όλοι είμαστε ένα, όλοι είμαστε μια κιντυνεύουσα ουσία. Μια ψυχή στην άκρατου κόσμου που ξεπέφτει, συντραβάει στον ξεπεσμό της και την ψυχή μας. Ένα μυαλό στην άκρα του κόσμου που βυθίζεται στην ηλιθιότητα, γιομώνει τα μελίγγια μας σκοτάδι.
Γιατι ένας στα πέρατα τ΄ ουρανού και της γης αγωνίζεται. Ο Ένας. Κι αν χαθεί, εμείς έχουμε την ευθύνη. Αν χαθεί, εμείς χανόμαστε. [...]
Διδασκαλία δεν υπάρχει, δεν υπάρχει Λυτρωτής που ν΄ ανοίξει δρόμο. Δρόμος ν΄ ανοιχτεί δεν υπάρχει.

Καθένας, ανεβαίνοντας απάνω από τη δική του κεφαλή, ξεφεύγει από το μικρό, όλο απορίες μυαλό του. [...]
-----------------
Αποσπάσματα από την Ασκητική, του Νίκου Καζαντζάκη, Εκδόσεις Καζαντζάκη

το βιβλίο εδώ: http://www.uni-leipzig.de/~organik/giannis/Philosophie/ASKHTIKH.pdf

Πέμπτη, 13 Φεβρουαρίου 2014

ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ ΒΑΡΚΙΖΑ;

Μας πήραν την Αθήνα, μόνο για ένα μήνα...»
(τραγούδι  από το Δεκέμβρη τού ’44)
Όμως ένα περίπου μήνα αργότερα ο ΕΛΑΣ δεν γύρισε στην Αθήνα , αλλά, αντίθετα, στις 12 Φεβρουαρίου, υπογράφηκε η συμφωνία της Βάρκιζας, μια συμφωνία που σφράγισε το σύνολο των πολιτικών εξελίξεων(αλλά και τη πορεία της αριστεράς και του κόσμου της…) για δεκαετίες.
Όμως ξεχνάμε συνήθως ότι η  Βάρκιζα είχε υπογραφεί ουσιαστικά πολύ πριν, στο Λίβανο και στη Καζέρτα.
Το καλοκαίρι του 1944, με εξαίρεση την Ήπειρο, όπου υπάρχουν και τα υπολείμματα του  ΕΔΕΣ, σ¨ όλη την υπόλοιπη Ελλάδα κυριαρχεί ο ΕΛΑΣ. Κι όμως, αυτήν ακριβώς την περίοδο, η ηγεσία του ΕΑΜ υπογράφει τις συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας.
Με τη συμφωνία του Λιβάνου, τον Μάη του 1944, αποδέχεται το σχηματισμό κυβέρνησης «Εθνικής Ενότητας» με επικεφαλής  τον Γ.  Παπανδρέου· παραχωρεί ουσιαστικά την εξουσία στην κυβέρνηση του Καΐρου. Για την ακρίβεια  στους Άγγλους, αφού  η κυβέρνηση του Καΐρου ήταν διορισμένη από αυτούς . Και με τη συμφωνία της Καζέρτας, τον Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου, δέχεται να μπει ο ΕΛΑΣ υπό τιςδιαταγές του Άγγλου Σκόμπυ «Στρατηγού Διοικούντος τας εν Ελλάδι Δυνάμεις».
ΓΙΑΤΙ ΥΠΟΓΡΑΦΤΗΚΑΝ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ;
Ανικανότητα, έλλειψη πολιτικής πείρας ,προδοσία., παρέμβαση του «διεθνή παράγοντα», λάθος  συνολική πολιτική κατεύθυνση ή  παρερμηνεία της συνολικής πολιτικής γραμμής της περιόδου; Οι ερμηνείες που δόθηκαν, από τότε κιόλας, πολλές.  Τα υπάρχοντα ιστορικά στοιχεία και οι προσωπικές μαρτυρίες των πρωταγωνιστών είναι ανοιχτά σε πολλές από αυτές.
Η «ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ»
Η Αγγλία ήταν αποφασισμένη να κρατήσει κάτω από τον έλεγχό της την Ελλάδα.  Με οποιοδήποτε κόστος. Ακόμη και εάν χρειαζόταν να βυθιστεί η χώρα στο χάος του εμφυλίου.  Η επιθυμία   αυτή εξέφραζε απολύτως και την αστική τάξη  και τις παραδοσιακές κυρίαρχες ελίτ που είχαν διαφύγει στη Μέση Ανατολή και είχαν απολέσει κάθε λαϊκό έρεισμα στην κατεχόμενη Ελλάδα. Το ποιες ήταν αυτές οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ, περιγράφεται  στην έκθεση που συνέταξε το 1947 προς τον Αμερικανό πρόεδρο Τρούμαν ο επικεφαλής της αμερικανικής αποστολής, Paul Α. Porter:
«Εδώ δεν υπάρχει κράτος! Υπάρχει μόνο μία ιεραρχία πολιτικών, ο ένας χειρότερος από τον άλλον. Μοναδική τους έννοια, η κατάκτηση της εξουσίας... Στόχος τους είναι να χρησιμοποιήσουν την ξένη βοήθεια για τη διαιώνιση των προνομίων μιας μικρής κλίκας που έχει την έδρα της στην πλατεία Κολωνακίου...».
Η Αγγλία και  η αστική τάξη  ήταν οι κύριοι υπεύθυνοι των όσων επακολούθησαν.
Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ
Θυελλώδεις υπήρξαν οι αντιδράσεις  μέσα στους κόλπους της ηγεσίας του ΚΚΕ όταν έγιναν γνωστοί οι όροι της συμφωνίας στο Λίβανο.  Το Μακεδονικό Γραφείο, κατήγγειλε ανοικτά ως προδοτική τη συμφωνία του Λιβάνου.
Ο Ιωαννίδης καλεί έκτακτη ολομέλεια της ΚΕ, στα Πετρίλια στις 28-29 Ιουλίου 1944. Ο Μπαρτζώτας(Φάνης) αφηγείται πως ο Γ.Σιάντος στην Ολομέλεια αυτή:
«… έκανε κριτική για τον τρόπο που χειρίστηκε το ζήτημα η αντιπροσωπεία μας και εξαπέλυσε μία προσωπική επίθεση ενάντια στον Π. Ρούσο…, λέγοντας ότι για την υπογραφή του συμφώνου του Λιβάνου (και την παραβίαση των εντολών που πήρε από το ΠΓ της ΚΕ), έπρεπε να περάσει από στρατοδικείο καινα εκτελεστεί! Τότε πετάχτηκε έξαλλος από τη θέση του ο Γιάννης Ζεύγος και  φώναξε: Αυτή τη στιγμή πρέπει κιόλας να τουφεκιστεί! …».
Τελικά  όχι μόνο δεν καταγγέλθηκε η συμφωνία του Λιβάνου, αλλά σε δύο μήνες υπογράφεται και η συμφωνία της Καζέρτας, την οποία η ΚΟΑ κατήγγειλε αρχικά, με προκήρυξη, σαν προβοκάτσια!
Ο «ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ»
Ο Π.Ρούσσος, μετά τη Διάσκεψη του Λιβάνου ήρθε σε επαφή με τη σοβιετική πρεσβεία στα Κάιρο. Στην έκθεσή του προς το ΠΓ γράφει:
«Σε προσωπική επαφή με τον πρεσβευτή της ΕΣΣΔ δεν κατορθώσαμε να ρθούμε. Ζητήσαμε αν είναι δυνατό να έχουμε την άποψη της Σοβιετικής Κυβέρνησης πάνω στα ελληνικά ζητήματα από τον πρώτο σύμβουλο της πρεσβείας. Μετά 10 περίπου μέρες, δηλαδή ένα μήνα μετά τη λήξη της Διάσκεψης του Λιβάνου και μια βδομάδα μετά την αναχώρηση του Μιλτιάδη, ο σύμβουλος με κάλεσε και μου έκανε την ακόλουθη ανακοίνωση:
Η Σοβιετική Κυβέρνηση δεν απάντησε επί του θέματος. Ο πρεσβευτής όμως σας διαβιβάζει την ακόλουθη προσωπική του γνώμη. α) Η συμφωνία του Λιβάνου ανταποκρίνεται προς τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων. β) Η στάση της αντιπροσωπείας σας είναι η σωστή. γ) Πρέπει να μπείτε στην Κυβέρνηση και δ) Να φροντίσετε να γίνει γνωστή η γνώμη αυτή στα βουνά…».
Σοβιετική στρατιωτική αποστολή έφθασε στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας στα τέλη Ιουλίου 1944. Οι συζητήσεις αφορούσαν και πολιτικά θέματα. Η συμφωνία του Λιβάνου αποτέλεσε κύριο θέμα των συζητήσεων. Γράφει  ο Ιωαννίδης:
«…μας θέσαν αυτοί το ζήτημα γιατί ανακαλέσαμε τους αντιπροσώπους μας από τον Λίβανο.… Τότε ο Τσερνίτσεφ… μου λέει: «Και τι έχετε υπόψη σας, να πολεμήσετε ενάντια στους Εγγλέζους;» Του λέω ότι αν παρουσιαστεί ανάγκη φυσικά θα πολεμήσουμε και με τους Εγγλέζους.Μου κάνει ένα μορφασμό πολύ χαρακτηριστικό. Τι εσήμαινε αυτό; Αποδοκιμασία της απάντησής μου. Εγώ εκείνη τη στιγμή τα έχασα. Είδα ότι αποδοκιμάζομαι. Ο Τσερνίτσεφ δεν μπορεί να σου πει κάνε αυτό ή εκείνο. Σε καμιά περίπτωση. Αλλά ο μορφασμός του έλεγε καθαρά…» (Σελ. 250-251).
Ένας σύμβουλος πρεσβείας που μεταφέρει την προσωπική γνώμη του πρέσβη… (αλλά ένα μήνα μετά) … και ένας μορφασμός. Εξ ίσου συγκεχυμένες είναι οι μαρτυρίες και οι ερμηνείες για το περίφημοτηλεγράφημα του «παππού»(Δημητρώφ). Αναζήτηση άλλοθι εκ των υστέρων ή …
Οι ερμηνείες ανοιχτές και τα «κέντρα» μέσα στο κομμουνιστικό κίνημα της εποχής (και στο Σοβιετικό Κόμμα) υπαρκτά.  Όμως  η τελική απόφαση πάρθηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ και αυτή φέρει τηντελική ευθύνη.
Η ΣΥΝΟΛΙΚΟΤΕΡΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ
Καζέρτα, Λίβανος και Βάρκιζα θεωρούνται συχνά αποτέλεσμα της συνολικότερης γραμμής του κομμουνιστικού κινήματος, μιας γραμμής που κωδικοποιήθηκε στο 7ο Συνέδριο της Διεθνούς. Ακόμη και στο ΚΚΕ σήμερα διατυπώνονται απόψεις που κινούνται σε μια σαφώς κριτική κατεύθυνση για την «γραμμή» της περιόδου.
Όμως η αντίληψη αυτή δεν εξηγεί γιατί η «γραμμή του 7ου Συνεδρίου»  μεταφράστηκε και εξειδικεύτηκε διαφορετικά από χώρα σε χώρα. Αλλιώς στις υπόλοιπες  βαλκανικές χώρες, αλλιώς στην Ιταλία ή την Ελλάδα.
Στη Γιουγκοσλαβία για παράδειγμα : Το καλοκαίρι του 1944 (την περίοδο της υπογραφής της συμφωνίας του Λιβάνου)  υπογράφηκε κι εδώ συμφωνία, ανάμεσα στο Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Jedinstveni narodnooslobodilačk) και τον Ιβάν Σούμπασιτς (Ivan Subasic), πρωθυπουργό της εξόριστης μοναρχικής κυβέρνησης για τον σχηματισμό μεταπολεμικής κυβέρνηση συνασπισμού, με τον Σούμπασιτς όμως να είναι Υπουργός Εξωτερικών.  Στις 14 Σεπτεμβρίου 1944 , 12 ημέρες πριν την υπογραφή της συμφωνίας της Καζέρτα, το στρατηγείο των παρτιζάνων ανακοίνωνε  ότι η χώρα απαλλάχτηκε από την απειλή τωνΤσέτνικς του Μιχαήλοβιτς, αφού πρώτα είχε προχωρήσει σε εκτεταμένες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις.
Η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντληθεί σε προσπάθειες καταλογισμού ευθυνών αλλά να βαθύνει πολιτικά και να αναδείξει και τα υπόλοιπα επίδικα που έθεσε η «Βάρκιζα», επίδικα με διαχρονική αξία.
1) Το στοιχείο της υποτίμησης των ορίων και των δυνατοτήτων του λαϊκού παράγοντα. Είναι ευδιάκριτο αυτό το στοιχείο στις εκτιμήσεις και τις τελικές αποφάσεις της ηγεσίας του κινήματος τότε. Όσο και εάν υπάρχουν στοιχεία που, φαινομενικά, το δικαιολογούν(η πέρα από κάθε προσδοκία διόγκωση, ειδικά μετά το 1943, του υποκειμενικού παράγοντα και οι αντίστοιχες δυσκολίες ) ένα τμήμα της καθοδήγησης της πολιτικής ηγεσίας, σε αντίθεση με την στρατιωτική, δεν εμπιστεύεται το λαϊκό παράγοντα, δεν πιστεύει στην δυνατότητα της νίκης.
2) Οι αυταπάτες για τον αντίπαλο. Ο αντίπαλος από τη μία υπερεκτιμάται (παρά την υποχώρηση από την Αθήνα η στρατιωτική υπεροχή του ΕΛΑΣ ήταν δεδομένη) και από την άλλη υποτιμάται η έκταση της κατασταλτικής  δράσης, στην οποία θα προβεί αμέσως μετά την συμφωνία. Οι αυταπάτες για μιαδημοκρατική ομαλή εξέλιξη σφραγίζουν σειρά επιλογών για μεγάλη περίοδο.
3) Ο ρόλος της ηγεσίας και η σχέση της με το λαϊκή βάση. Παρά τις σημαντικές αντιδράσεις της λαϊκής βάσης, σημαντικού τμήματος του κομματικού μηχανισμού (κατώτερου, μεσαίου αλλά και ανώτερου) και του μεγαλύτερου τιμήματος των στρατιωτικών στελεχών, η ηγεσία «περνάει» τις αποφάσεις της. Δεν υπάρχουν ισχυρά αντανακλαστικά αποτροπής των αποφάσεων της ούτε η πολιτική ωριμότητα που θα επέτρεπε κάτι τέτοιο. Το θέμα της ηγεσίας έχει και άλλες παραμέτρους:  κοινωνική σύνθεση, τρόποι ανάδειξης στελεχών, εσωκομματικός έλεγχος και δημοκρατία… στοιχήματα πάντα ανοιχτά σε όλη την ιστορική διαδρομή του κινήματος (και όχι μόνο στην Ελλάδα).
4) Το λεπτό όριο της τακτικής. Η τακτική, σαν απαραίτητο στοιχείο της κίνησης στην ταξική πάλης δεν αποτελεί στοιχείο με καθορισμένα αυστηρά όρια. Η λεπτή γραμμή που την διαχωρίζει από τονκαιροσκοπισμό αι το συμβιβασμό , μάλλον θα πρέπει να αναζητηθεί στα όρια της «στοχοπροσήλωσης» (για να θυμηθούμε μια έκφραση της περιόδου) στον τελικό σκοπό και τηνυποταγή της τακτικής σε αυτόν (και όχι το αντίθετο).
5) Η αναγκαιότητα της ολικής ρήξης. Πέρα από τη χώρα της επιθυμίας υπάρχει η χώρα του πραγματικού. Και εκεί δεν μπορεί να υπάρξει καμία χαραμάδα αυταπάτης. Κανένας συμβιβασμός δε μπορεί να υπάρξει στο δρόμο για την εξουσία. Και η ανάγκη της ολικής ρήξης θα επιβληθεί, εάν δεν πάρεις την πρωτοβουλία,  από τον αντίπαλο, με τους δικούς του όρους.  Εάν το λαϊκό κίνημα δεν είναι προετοιμασμένο για μια τέτοια εξέλιξη, η μοίρα του δεν θα είναι μόνο η Βάρκιζα αλλά και η επόμενή της μέρα.

Του ΑΝΔΡΕΑ ΖΑΦΕΙΡΗ*
*Ο Ανδρέας Ζαφείρης είναι μέλος της Γραμματείας των Συνεργαζόμενων Εκπαιδευτικών Κινήσεων (ΣΥΝΕΚ).
Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου 2014
πηγή: http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=15280:zafeiris-varkiza-&catid=72:dr-ekdilosis&Itemid=279mid=279

Τετάρτη, 12 Φεβρουαρίου 2014

Αυτούς θα ψηφίσεις; (Του Νίκου Μπογιόπουλου)



Φίλε (αν μου επιτρέπεις την προσφώνηση και τρόπος του λέγειν, δηλαδή), εσύ που λες ότι δεν είσαι φασίστας, ότι δεν είσαι ναζί, ότι θες να απαλλαγείς από όσους έφεραν εσένα και τον τόπο μας σε αυτό το χαλί, ότι αγαπάς την πατρίδα και ότι για να τιμωρήσεις όσους την κατάντησαν έτσι «θα πας με τη Χρυσή Αυγή», οι διαφορές που μας χωρίζουν είναι αγεφύρωτες. Ιδεολογικά, πολιτικά και αισθητικά, η απόσταση μεταξύ μας είναι άβυσσος.

Δεν το καταγράφω με διάθεση «ανωτερότητας» (αυτές οι «άριες» αντιλήψεις είναι προνόμιο άλλων). Το σημειώνω ως πραγματολογικό δεδομένο και για έχουμε καθαρές κουβέντες. Ωστόσο, παρά το χάσμα ανάμεσά μας μπορούμε (;) να συνεννοηθούμε και να συμφωνήσουμε σε μερικά αυτονόητα. Όπως για παράδειγμα πως όταν είναι μέρα είναι μέρα. Όταν είναι νύχτα είναι νύχτα. Ότι η Γη γυρίζει. Και ότι οι μήνες του χρόνου είναι δώδεκα.

Φίλε (αν μου επιτρέπεις την προσφώνηση), λες ότι είσαι Έλληνας πατριώτης. Είναι προφανές: αλλιώς ορίζεις την έννοια «πατριώτης» εσύ κι αλλιώς εγώ. Όμως, απάντησέ μου: Μπορεί να υπάρξει Έλληνας πατριώτης που να μην θεωρεί ό,τι πιο οδυνηρό, ό,τι πιο μισητό αυτή τη φωτογραφία;


Είναι δυνατόν να υπάρξει Έλληνας πατριώτης που να «νοσταλγεί» κάτι τέτοιο; Και μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι είναι «πατριώτης» όταν συναγελάζεται, όπως οι χρυσαυγίτες, με τους απογόνους εκείνων που σήκωσαν τη σημαία αυτής της φωτογραφίας στην Ακρόπολη;

Γιατί στα γράφω όλα αυτά; Άκου: Πριν λίγες μέρες η γερμανική εφημερίδα «Die Zeit» δημοσίευσε ρεπορτάζ με τίτλο: «Νεοναζί του γερμανικού Νότου υποστηρίζουν ναζιστική πορεία στην Ελλάδα». Όπως καταγράφει το δημοσίευμα, Γερμανοί νεοναζί, οργανωμένοι στο «Freies Netz Süd» («Ελεύθερο Δίκτυο του Νότου»), επισκέφθηκαν την Ελλάδα, με αφορμή την πορεία που διοργανώθηκε από τη Χρυσή Αυγή για την επέτειο των Ιμίων, στην οποία και έλαβαν μέρος σε ένδειξη… υποστήριξης.

Φίλε (αν μου επιτρέπεις την προσφώνηση κλπ), σαν πατριώτης που λες ότι είσαι πρέπει να ξέρεις: Οι μόνοι που δέχονταν τους ναζί σαν «φίλους» στην Ελλάδα, τότε, ήταν μόνο οι δοσίλογοι. Τα «Ες – Ες», δηλαδή οι πρόγονοι των εκ Γερμανίας νεοναζί του «Freies Netz Süd», δεν ήρθαν στην Ελλάδα, τότε, σαν «απελευθερωτές», αλλά ως κατακτητές. Αλήθεια το πιστεύεις; Τα ιδεολογικά και πολιτικά εγγόνια εκείνων που σήκωσαν τη σημαία με τον αγκυλωτό στην Ακρόπολη, δηλαδή τα νεοναζί εγγόνια των ναζί, είναι οι καταλληλότεροι να «υπερασπιστούν» την ελληνική σημαία στα Ίμια;…

Φίλε (…), άκου: Η «Freies Netz Sud» είναι η μεγαλύτερη νεοναζιστική οργάνωση στη Γερμανία. Στην επίσημη ιστοσελίδα τους ισχυρίζονται: «Αυτό που μας ενώνει είναι η πίστη σε εθνικές ιδέες». Πρόκειται, δηλαδή, για την ίδια φρασεολογία που χρησιμοποιούν οι ομοϊδεάτες τους στην Ελλάδα.

Αυτοί, οι νεοναζί της «Freies Netz Sud», εισήλθαν πέρσι τον Φλεβάρη στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Έγιναν δεκτοί, συναντήθηκαν και φωτογραφήθηκαν με τους επικεφαλής της Χρυσής Αυγής. Σου θυμίζω: Τις ίδιες ακριβώς μέρες η Χρυσή Αυγή με ανακοίνωσή της είχε αρνηθεί ότι έχει σχέσεις με Γερμανούς νεοναζί...

Ο Μιχαλολιάκος με τους εκπροσώπους του νεοναζιστικού «Freies Netz Sud», με το οποίο η Χρυσή Αυγή «δεν έχει σχέση»…

Φίλε, άκου: Ο ένας εκ των νεοναζί της Γερμανίας με τους οποίους συναντήθηκαν οι χρυσαυγίτες πέρσι,  είναι ο Ματίας Φίσερ. Σύμφωνα με την έκθεση του 2011 του υπουργείου Εσωτερικών της Βαυαρίας (σελ. 158), ο Φίσερ είναι ένας εκ των «Φύρερ» της οργάνωσης και «για πολλά χρόνια νεοναζί». Σύμφωνα με την έκθεση οι άλλοι δύο «Φύρερ» της «Freies Netz Sud» είναι ο Καρλ Χάινς Στάτζμπεργκερ και ο Μάρτιν Βίεσε. Ο τελευταίος προσδιορίζεται στην έκθεση ως νεοναζί «ακροδεξιός τρομοκράτης» και καταγράφεται ως ο βασικός προπαγανδιστής στις δημόσιες εμφανίσεις της οργάνωσης.



Αυτός, ο Βίεσε, το 2003, σχεδίασε τρομοκρατική βομβιστική ενέργεια στο εβραϊκό κέντρο του Μονάχου. Για το λόγο αυτό καταδικάστηκε σε φυλάκιση 7 ετών. Μετά τον εντοπισμό του και κατά την προφυλάκισή του, στα ιδιόχειρα γράμματά του, μιλούσε για τον εσωτερικό του κόσμο και παρουσίαζε τον εαυτό του ως εξής: «Έχω– έγραφε - μια εσωτερική σχέση με τους Φύρερ του Γ' Ράιχ». Στη συνέχεια των ίδιων επιστολών διαβεβαίωνε τους ομοϊδεάτες του: «Φυσικά τίποτα δεν άλλαξε στο πώς βλέπω εγώ τον Φύρερ, τον λαό και την πατρίδα. Θα ησυχάσω μόνο τότε, όταν εμείς γιορτάσουμε την τελική νίκη». Τα γράμματα του συγκεκριμένου χιτλεροειδούς της οργάνωσης «Freies Netz Sud», στην οποία οι χρυσαυγίτες άνοιξαν πέρσι την πόρτα του ελληνικού Κοινοβουλίου και φέτος τους μετέτρεψαν σε «τιμητές» της επετείου των Ιμίων, έχουν πάντα την ίδια κατάληξη: «Χάιλ Χίτλερ»...

Από το e-nikos

Σαν σήμερα στις 12 Φλεβάρη του 1945 υπογράφεται η Συμφωνία της Βάρκιζας

Η επανάσταση που χάθηκε..12η Φλεβάρη σαν σήμερα υπογράφεται η κατάπτυστη  Συμφωνία της Βάρκιζας,με όλες τις μετέπειτα σύνεπειες της,τα πέτρινα χρόνια μετά τον εμφύλιο πόλεμο  τις διώξεις αγωνιστών που ήρθαν από το μετεμφυλιακό κράτος με φυλακές, εξορίες,με ψυχολογικές πιέσεις για την υπογραφή της γνωστής δήλωσης  «αποκηρύσσω τον κομμουνισμό και τας παραφυάδας αυτού»,και όλα τα σχετικά.

Αποτελείτο από 9 άρθρα και προέβλεπε, μεταξύ άλλων, αφοπλισμό όλων των ένοπλων σωμάτων της Αντίστασης, ανασύνταξη του Εθνικού Στρατού, εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τους συνεργάτες των Γερμανών, αμνηστεία για τα πολιτικά αδικήματα, δημοψήφισμα για το πολιτειακό ζήτημα και εκλογή Συντακτικής Συνέλευσης για την κατάρτιση νέου Συντάγματος.

Όποιος ελέγχει το στρατό, την ένοπλη δυνατότητα να επιβάλλει τις απόψεις του, έχει ουσιαστικά την εξουσία. Αυτή την αλήθεια προσπάθησαν οι καπιταλιστές να την κερδίσουν μέσα από τις συμφωνίες Λιβάνου, Καζέρτας και Βάρκιζας, παρά τον αντίθετο γι’ αυτούς συσχετισμό δυνάμεων. Αντίθετα το ΚΚΕ, παρά το ότι έλεγχε πολιτικά και στρατιωτικά όλη την Ελεύθερη Ελλάδα, μέχρι και τα τέλη του 1945 έμεινε σταθερά προσανατολισμένο στην «ομαλή εσωτερική δημοκρατική εξέλιξη»και, παρά τις παλινωδίες του, αυτό φάνηκε καθαρά σε όλες τις προαναφερθείσες συμφωνίες. Σταθερά επιδίωκε, παρά την κυριαρχία του, συνεργασία και συγκυβέρνηση με την αστική τάξη.

Πρώτη πράξη του δράματος αποτέλεσε το κίνημα των φαντάρων της Μέσης Ανατολής. Τον Απρίλη του 1944 ξέσπασε το κίνημα της Μέσης Ανατολής από φαντάρους και ναύτες, αριστερούς και δημοκρατικούς στην πλειοψηφία τους, οι οποίοι εκδηλώθηκαν ανοιχτά υπέρ της ΠΕΕΑ,με αποτέλεσμα να επέμβουν οι δυνάμεις των Άγγλων, με τη συγκατάθεση της κυβέρνησης Παπανδρέου. Η μισή περίπου δύναμη του στρατού της Μέσης Ανατολής (20.000 στρατιώτες) κλείστηκε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, στη Λιβύη και την Ερυθραία.
Στη συνάντηση στο Λίβανο, στις 17 Μάη 1944, η αντιπροσωπεία από ηγετικά στελέχη των ΚΚΕ, ΠΕΕΑ, ΕΑΜ και ΕΛΑΣ (ενώ ελέγχουν την Ελεύθερη Ελλάδα και έχουν συντριπτικά μεγαλύτερες δυνάμεις από τις οργανώσεις ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ), διεκδίκησε τη δημιουργία κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και παράλληλα αποκήρυξε το κίνημα της Μέσης Ανατολής.


Η συμφωνία του Λιβάνου προέβλεπε: «1. Ανασύνταξις και πειθάρχησις των ενόπλων ελληνικών δυνάμεων της Μέσης Ανατολής υπό την σημαίαν της Ελληνικής Πατρίδος…» «Όλοι εμείναμε σύμφωνοι ότι η στάσις της Μέσης Ανατολής απετέλεσεν έγκλημα εναντίον της πατρίδος. Όλοι μας εμείναμε σύμφωνοι ότι η ανάκρισις πρέπει να συνεχιστεί και ότι οι υποκινηταί της στάσεως πρέπει να τιμωρηθούν αναλόγως προς τας ευθύνας των…>> «2. Η ενοποίησις και πειθάρχησις υπό τας διαταγάς της Εθνικής Κυβερνήσεως όλων των αντάρτικων Σωμάτων της Ελευθέρας Ελλάδος…».


Τελικά η αντιπροσωπεία των ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ΠΕΕΑ και ΚΚΕ, αντί για τα μισά σημαντικά υπουργεία που διεκδικούσαν, θα πάρουν το ένα τέταρτο: πέντε δευτερεύοντα χαρτοφυλάκια.


Στις 26 Σεπτέμβρη του 1944, στην Καζέρτα της Νότιας Ιταλίας συνέρχεται νέα σύσκεψη, όπου, μεταξύ άλλων, αποφασίζεται:
«1. Όλες οι αντάρτικες δυνάμεις που δρουν στην Ελλάδα τίθενται υπό τας διαταγάς της ελληνικής κυβερνήσεως εθνικής ενότητας.
2. Η ελληνική κυβέρνησις θέτει τας δυνάμεις αυτάς υπό τας διαταγάς του στρατηγού Σκόμπυ.
3. Οι αρχηγοί των ανταρτών θα απαγορεύσουν πάσαν απόπειρα των υπ’ αυτών μονάδων να αναλάβουν την αρχήν ανά χείρας. Τοιαύτη πράξις θα θεωρηθή ως έγκλημα και θα τιμωρηθή αναλόγως.
4. Όσον αφορά τας Αθήνας ουδεμία ενέργεια θα αναληφθή εκτός υπό τας αμέσους διαταγάς του στρατηγού Σκόμπυ, στρατηγού διοικούντος τας εν Ελλάδι δυνάμεις».


Οι διοικήσεις των περιοχών Αθήνας και Θεσσαλονίκης ανατίθενται σε δύο γνωστούς φασίστες, το συνταγματάρχη Σπηλιωτόπουλο, πρώην αρχηγό της Χωροφυλακής της κυβέρνησης Τσολάκογλου, και τον συνταγματάρχη Παπαγεωργίου, πρώην ηγέτη του Π.Α.Ο., που διαλύθηκε από τον ΕΛΑΣ από της πρώτες ώρες της Αντίστασης για τις ύποπτες δραστηριότητές του. Η Καζέρτα είναι ο Λίβανος των στρατιωτικών. Την περίοδο που ο ΕΛΑΣ θριαμβεύει στα πεδία των μαχών, που η μια μετά την άλλη πόλεις και χωριά απελευθερώνονται ύστερα από σκληρές μάχες με τους ναζί, που αποχωρούν, οι ηγέτες του αντάρτικου συνυπογράφουν συμφωνίες που προετοιμάζουν και οργανώνουν τη σφαγή του.


Τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής αποχωρούν από την Αθήνα στις 12 Οκτώβρη του 1944. Ο ΕΛΑΣ δίνει τις τελευταίες σκληρές μάχες στον Πειραιά για να σώσει τις εγκαταστάσεις στο λιμάνι και το εργοστάσιο ηλεκτρικού στη Δραπετσώνα. Μέχρι τις 18 Οκτώβρη, που φτάνει στην Αθήνα η κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» του Παπανδρέου, δεν έκανε τίποτα για να πάρει την εξουσία. Εξάλλου είχαν υπογράψει γι’ αυτό στο Λίβανο και την Καζέρτα. Για να μπορέσει η αστική τάξη να αποκαταστήσει την εξουσία της, έπρεπε πρώτα απ’ όλα να αφοπλίσει τον ΕΛΑΣ, μια ένοπλη δύναμη την οποία όχι μόνο δεν μπορούσε να ελέγξει, αλλά ήταν πολύ ισχυρότερη από τις δικές της ασθενικές δυνάμεις.


Η Ορεινή Ταξιαρχία, που σχηματίστηκε από τα «νομιμόφρονα» στοιχεία του στρατού τα οποία είχαν διαλύσει στη Μ. Ανατολή, αριθμούσε 2.500 άνδρες, ο «Ιερός Λόχος» 1.000, οι δυνάμεις Αστυνομίας και Χωροφυλακής περίπου 6.500 και σ’ αυτούς πρόσθεσαν τις διάφορες φασιστοσυμμορίες, όπως η «Χ» του Γρίβα με 3.000 άνδρες, φτάνοντας σε ένα σύνολο 13.000 ανδρών, με μηδενικό ηθικό. Η άρχουσα τάξη στηριζόταν ουσιαστικά στη στρατιωτική δύναμη του αγγλικού ιμπεριαλισμού.

Το Δεκέμβρη του 1944, η Κ.Ε. του ΕΑΜ καλεί σε μεγάλο συλλαλητήριο στο Σύνταγμα ενάντια στην απόφαση του Παπανδρέου για αποστράτευση της «Εθνικής Πολιτοφυλακής» του ΕΑΜ και παράδοση των όπλων της. Το τεράστιο και ειρηνικό συλλαλητήριο χτυπάει στο «ψαχνό» η αστυνομία, με απολογισμό 23 νεκρούς και 140 τραυματίες. Ο Δεκέμβρης και η μάχη της Αθήνας είχε ξεκινήσει και κράτησε 33 μέρες.


Αφοπλισμός του ΕΛΑΣ (Βάρκιζα 1945) 


Οι βρετανικές δυνάμεις έφτασαν τους 26.000 άνδρες με 200 τανκς και αεροπλάνα. Απέναντι σ’ αυτή την πίεση, η ηγεσία του ΚΚΕ, αντί να «ρίξει» τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην Αθήνα, διέταξε να κινηθούν προς την Ήπειρο με στόχο τη διάλυση του ΕΔΕΣ. Στρατιωτικά τμήματα του ΕΛΑΣ δεν μπήκαν ποτέ στην πόλη και τη μάχη τη σήκωσε ο εφεδρικός ΕΛΑΣ, 20.000 άνδρες με ελαφρύ οπλισμό, και μόνο 1.500 άνδρες του τακτικού ΕΛΑΣ από την Πελοπόννησο.

Η ηγεσία του ΚΚΕ υποχρεώθηκε να δώσει τη μάχη της Αθήνας και την έδωσε διστακτικά, ελπίζοντας σε συμβιβασμό και επαναφορά της Αριστεράς στην κυβέρνηση με καλύτερους όρους. Αντίθετα η άλλη πλευρά ήταν καθαρή και αποφασισμένη. Χαρακτηριστικό είναι το τηλεγράφημα του Τσόρτσιλ στο στρατηγό Σκόμπυ στις 5 Δεκέμβρη, πριν ακόμα εμπλακούν στη μάχη οι αγγλικές δυνάμεις: «…Μη διστάσετε πάντως να ενεργείτε σαν να βρίσκεστε σε κατεχόμενη πόλη, όπου έχει ξεσπάσει τοπική εξέγερση».


Ύστερα από 33 μέρες ηρωικής πάλης, στις 5 Γενάρη ο ΕΛΑΣ εγκαταλείπει την Αθήνα. Αλλά στην υπόλοιπη Ελλάδα, στα 4/5 της χώρας κυριαρχούσε ο ΕΛΑΣ, με 75.000 άνδρες. Μια μάχη είχε χαθεί, όχι όμως και ο πόλεμος. Όμως η ηγεσία του ΚΚΕ συμφώνησε και υπέγραψε ανακωχή.


Στις 12 Φλεβάρη, μετά από διαπραγματεύσεις 10 ημερών, υπογράφεται η περίφημη «Συμφωνία της Βάρκιζας». Ουσιαστικά ήταν μια υποταγή άνευ όρων. Η αντιπροσωπεία ΚΚΕ-ΕΑΜ κέρδισε γενικόλογες μη δεσμευτικές υποσχέσεις για ελεύθερο πολιτικό βίο, σεβασμό στις πολιτικές και συνδικαλιστικές ελευθερίες, εκλογές σε ένα χρόνο και δημοψήφισμα για το πολιτειακό. Αρνήθηκαν να άρουν τον στρατιωτικό νόμο. Οι Ιερολοχίτες θα παρέμεναν, ενώ ο ΕΛΑΣ, το ΕΛΑΝ και η Πολιτοφυλακή αποστρατεύονταν (διαλύονταν) και διατάσσονταν να παραδώσουν αμέσως τα όπλα τους. Αμνηστεύονταν τα πολιτικά αδικήματα, αλλά: «Εξαιρούνται της αμνηστείας τα συναφή κοινά αδικήματα κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχίαν του πολιτικού αδικήματος…».

Ο τρόπος που χρησιμοποιήθηκε αυτό το σημείο ήταν η αμνήστευση των «ηθικών αυτουργών», δηλαδή της ηγεσίας, επειδή οι αποφάσεις ήταν πολιτικά αδικήματα, αλλά οι απλοί μαχητές, ως φυσικοί αυτουργοί, παραδόθηκαν στα νύχια της αστικής τρομοκρατίας.

Με δάκρυα στα μάτια, οι αντάρτες αναγκάζονται, ουσιαστικά από την ηγεσία τους, να παραδώσουν τα όπλα τους.


Τι λέει για όλα αυτά σήμερα η ηγεσία του ΚΚΕ;


Για τη συμφωνία του Λιβάνου: «Η αντιπροσωπεία έκανε απαράδεκτες υποχωρήσεις. Επιβεβαίωσε τον ρυθμιστικό ρόλο του Βρετανικού Στρατηγείου… δέχθηκε να συμμετάσχουν η ΠΕΕΑ, το ΕΑΜ και το ΚΚΕ σαν ανίσχυρη μειοψηφία στην κυβέρνηση και καταδίκασε την πατριωτική αντιφασιστική πάλη των ελληνικών ένοπλων δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Έτσι κλείστηκε μια συμφωνία που δεν ανταποκρινόταν στο συσχετισμό των δυνάμεων, που υπήρχαν τότε, και τις αρχές του ιδρυτικού του ΕΑΜ, γεγονός που αποτέλεσε σοβαρότατο λάθος αρχών με βαριές επιπτώσεις στην έκβαση του αγώνα».


Για τη συμφωνία της Καζέρτας: «Η “Συμφωνία της Καζέρτας”, ύστερα από τη “Συμφωνία του Λιβάνου”, με τους απαράδεκτους όρους που κι αυτή περιείχε, έδωσε νέες, ακόμα μεγαλύτερες δυνατότητες στους Άγγλους ιμπεριαλιστές…».


Στη «Διακήρυξη της Κεντρικής Επιτροπής για τα 90χρονα του ΚΚΕ» αναφέρεται: «Παρά την απαράδεκτη “Συμφωνία της Βάρκιζας” (12 Φλεβάρη 1945) και τις ολέθριες για το ΕΑΜικό κίνημα συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας, η αστική τάξη δεν είχε μπορέσει να ανακτήσει την πλήρη ιδεολογική και πολιτική της κυριαρχία…»


Σήμερα λοιπόν η ηγεσία του ΚΚΕ μιλάει για σοβαρότατο λάθος και χαρακτηρίζει μεν απαράδεκτες και ολέθριες τις συμφωνίες, αλλά δεν μας εξηγεί γιατί η τότε ηγεσία τις υπέγραψε ή γιατί έκανε απανωτά το ένα λάθος πάνω από το άλλο. Πράγματι, 90 χρόνια αγώνες και θυσίες από τις χιλιάδες αγωνιστών που με αυταπάρνηση πάλεψαν και παλεύουν μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ για ένα καλύτερο αύριο, για το σοσιαλισμό, δεν άξιζαν αυτά τα αποτελέσματα. Οι αγώνες και οι θυσίες τους δεν αξίζουν να καταλήξουν και σήμερα στα ίδια αδιέξοδα…


«Σταλαγματιά, σταλαγματιά, στάζουν τα δάκρυα μου, γιατί προδόθηκαν σκληρά,

τα τόσα όνειρά μου»


Σταλαγματιά, σταλαγματιά
στάζουν τα δάκρυά μου
γιατί προδόθηκαν σκληρά
τα τόσα όνειρά μου.

Προδόθηκα, προδόθηκα
σε ό,τι είχα πιστέψει
τώρα τι άλλο στη ζωή
μπορεί να με μαγέψει.

Σταλαγματιά, σταλαγματιά
στάζει η καρδιά μου αίμα
αχ, στη ζωή με πλάνεψε
το μαγεμένο ψέμα.



Παρασκευή, 7 Φεβρουαρίου 2014

Η Κατασκευή της Συναίνεσης: Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα ΜΜΕ [1992]



Σε ένα από τα πιο πολυβραβευμένα ντοκιμαντέρ στην ιστορία του είδους, με τίτλο «Η Κατασκευή της Συναίνεσης: ο Νόαμ Τσόμσκι και τα Μίντια», οι δημιουργοί ακολουθούν σε διαλέξεις ανά τον πλανήτη τον βραβευμένο με το βραβείο Κιότο (ιαπωνικό βραβείο ισότιμο του Νόμπελ για τις κοινωνικές επιστήμες) καθηγητή Γλωσσολογίας και μαχητικό κριτικό της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ για μισό αιώνα, Νόαμ Τσόμσκι. Το αποτέλεσμα τους δικαίωσε με 22 βραβεία και 50 συμμετοχές σε διεθνή φεστιβάλ, καθώς αποτέλεσε το πιο επιτυχημένο ντοκιμαντέρ στην ιστορία του Καναδά μέχρι την προβολή του The Corporation (2003), από τους ίδιους δημιουργούς.

Ο Αμερικανός διανοητής υποστηρίζει ότι τα ΜΜΕ στις ΗΠΑ είναι, αν όχι «φερέφωνα», τουλάχιστον εκφραστές των συμφερόντων του κυρίαρχου πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου (των «πολυεθνικών»). «Ο ρόλος των ΜΜΕ», σημειώνει, «είναι να υπερασπίζονται την πολιτική, οικονομική και κοινωνική ατζέντα των προνομιούχων ομάδων που κυριαρχούν στην κοινωνία και στο κράτος». Αυτή η εξάρτηση από την πολιτική και οικονομική εξουσία κάνει τα ΜΜΕ όργανα προπαγάνδας και όχι ενημέρωσης.

Οι έλεγχοι τους οποίους ασκεί η οικονομική και η πολιτική εξουσία μέσω των ΜΜΕ στις «Δημοκρατίες της Δύσης» διαφέρουν από αυτούς των ολοκληρωτικών καθεστώτων κι έτσι οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» δεν είναι η σοβιετική «Πράβδα». Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα όσων αποτυπώνονται στο χαρτί είναι «εφάμιλλης ομοιογένειας και συμμόρφωσης», όπως υποστηρίζει.

Το φαινόμενο δεν είναι παράδοξο, επισημαίνει, ενώ η κατάδειξή του δε συνιστά θεωρία συνωμοσίας:

Τίποτα δεν είναι πιο άσχετο σε αυτά που συζητήσαμε από μια θεωρία συνωμοσίας. Αν αναλύσω το οικονομικό σύστημα και πω ότι η General Motors προσπαθεί να μεγιστοποιήσει το κέρδος και το μερίδιο της αγοράς, αυτό δεν είναι θεωρία συνωμοσίας, είναι ανάλυση των θεσμών. Δεν έχει καμία σχέση με τις συνωμοσίες και είναι η ίδια ακριβώς λογική που εφαρμόζεται για τα μέσα ενημέρωσης. Η φράση «θεωρία συνωμοσίας» αναφέρεται συνεχώς και νομίζω πως έχει σκοπό ακριβώς να αποθαρρύνει τη θεσμική ανάλυση.

Παράλληλα, για τους δομικούς περιορισμούς των δελτίων ειδήσεων και των ειδησεογραφικών εκπομπών που κατά κανόνα δεν επιτρέπουν εμβάθυνση στις αναλύσεις, σημειώνει:

Ας υποθέσουμε ότι εμφανίζομαι και μέσα σε δυο λεπτά πω ότι ο Καντάφι είναι τρομοκράτης ο Χομεϊνί δολοφόνος και ότι οι Ρώσοι εισέβαλαν στο Αφγανιστάν. Δεν χρειάζομαι αποδείξεις, όλοι θα συμφωνήσουν. Ας υποθέσουμε όμως ότι πω κάτι που δεν αναμασάει τα συμβατικά πιστεύω. Ας υποθέσουμε ότι πω κάτι που δεν είναι αυτό που περιμένουν. Ας υποθέσουμε ότι πω... «Οι μεγαλύτερες διεθνείς τρομοκρατικές επιχειρήσεις είναι αυτές που γίνονται από την Ουάσινγκτον». Ή ας υποθέσουμε ότι πω: «Τη δεκαετία του '80 η κυβέρνηση των ΗΠΑ λειτουργούσε υπόγεια». Ας υποθέσουμε ότι πω: «οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Νότιο Βιετνάμ». «Οι καλύτεροι πολιτικοί ηγέτες είναι τεμπέληδες και διεφθαρμένοι» - «Αν εφαρμόζονταν οι νόμοι της Νυρεμβέργης τότε όλοι οι μεταπολεμικοί πρόεδροι των ΗΠΑ θα είχαν κρεμαστεί» - «Η Βίβλος είναι πιθανότατα το βιβλίο με τις περισσότερες γενοκτονίες» - «Η εκπαίδευση είναι ένα σύστημα επιβαλλόμενης άγνοιας» - «Δεν υπάρχει περισσότερη ηθική στις διεθνείς σχέσεις απ' ότι υπήρχε στην εποχή του Τζέγκις Χαν. Απλώς υπάρχουν διαφορετικοί παράγοντες». Τότε «οι άνθρωποι θα θελήσουν να καταλάβουν τι εννοώ», συνεχίζει.

Εύλογα θα σκεφτούν: «Γιατί το είπες αυτό; Δεν το έχω ξανακούσει αυτό. Αφού το είπες θα πρέπει να δώσεις μια εξήγηση. Ίσως μερικές αποδείξεις και καλύτερα να έχεις πολλές αποδείξεις γιατί αυτό είναι ένα αρκετά αναπάντεχο σχόλιο. Ωστόσο δεν μπορείς να δώσεις αποδείξεις όταν μιλάς συνοπτικά. Αυτή είναι η μεγαλοφυΐα αυτού του δομικού περιορισμού».

Για το ντοκιμαντέρ που διέγραψε τη δική του πορεία, ο ίδιος σημειώνει μετά από εκκλήσεις του κόσμου «να προσχωρήσουν στο κίνημα του οποίου ηγείται», ότι ενδεχομένως είναι στη φύση του τηλεοπτικού μέσου να «θεοποιείται» το πρόσωπο σε βάρος του μηνύματος που μεταφέρει. Χαρακτηριστικά, για τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» απάντησε πως το ντοκιμαντέρ -και κυρίως το βιβλίο στο οποίο βασίζεται- αποτελεί πάνω από όλα μια κριτική για τα ΜΜΕ κι όχι ένα κάλεσμα για οργάνωση, όπως οι ίδιοι σημειώνουν αγνοώντας την πρώτη παράμετρο.